Kopiec Kościuszki – symbol polskości pod zaborami

Kopiec Kościuszki – symbol polskości pod zaborami

Dodano: 
Kopiec Kościuszki
Kopiec Kościuszki / Źródło: Wikimedia Commons / Mach240390
Kopiec Kościuszki jest wspólnym dziełem wielu osób: mieszkańców Krakowa, Polaków z różnych zaborów i odwiedzających Kraków cudzoziemców. Włączenie się w usypywanie kopca urosło nawet do rangi patriotycznego obowiązku.

Kopiec Kościuszki powstał w celu uhonorowania i upamiętnienia Tadeusza Kościuszki. Znajduje się w zachodniej części Krakowa na terenie dzielnicy administracyjnej Zwierzyniec, na Wzgórzu św. Bronisławy.

W Krakowie, oprócz kopca Koścuiuszki, znajdują się także cztery inne kopce. Najstarsze to kopce Krakusa i Wandy. Największym jest kopiec Józefa Piłsudskiego, a najmłodszym i najmniejszym, kopiec Jana Pawła II.

Tadeusz Kościuszko zmarł w 1817 roku. Jeszcze za życia inicjator insurekcji nazwanej od jego nazwiska, kościuszkowską, był otoczony legendą i wielkim szacunkiem oraz nimbem bohatera narodowego. Szczególną pamięcią cieszył się zwłaszcza w Krakowie, gdzie 24 marca 1794 roku złożył przysięgę jako Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej, co rozpoczęło powstanie kościuszkowskie. Także w Krakowie, na Wawelu spoczęły szczątki Tadeusza Kościuszki.

Z chwilą śmierci Kościuszki narodził się pomysł, aby upamiętnić wybitnego Polaka. Rozpoczęto publiczną zbiórkę na budowę odpowiedniego monumentu. Dość długo trwały dyskusje, jaką formę powinien przyjąć pomnik. Ostatecznie zgodzono się na usypanie kopca, który miał przypominać inne kopce istniejące już w Krakowie, kopiec Krakusa i Wandy. Był to symbol siły i trwałości oraz pomnik, którego żadni wrogowie nie zdołaliby obalić.

Decyzję w roku 1820 zatwierdził Senat Rządzący Wolnego Miasta Krakowa. Miejscem usypania kopca miało być Wzgórze św. Bronisławy. Początek prac nastąpił 16 października 1820 roku. Było to dla Krakowa wielkie wydarzenie. Do Grodu Kraka przybyli Polacy z wszystkich trzech zaborów, a także liczni weterani insurekcji kościuszkowskiej, chłopi i liczna młodzież. Większość prac przy usypywaniu kopca wykonywali ochotnicy. Udział w przedsięwzięciu stał się patriotycznym obowiązkiem. Wiele osób przyjeżdżało do Krakowa, aby dosypać do kopca choćby symboliczną łopatę. Była to także atrakcja dla przebywających w Krakowie cudzoziemców, którzy także brali udział w pracach.

Budowę zakończono 25 października 1823 roku. Kopiec miał 80 metrów średnicy u podstawy i 34 metry wysokości. Opiekę nad kopcem przejął Komitet Budowy Pomnika Tadeusza Kościuszki. Początkowo planowano stworzyć wokół kopca osadę dla rodzin chłopskich, które brały w powstaniu kościuszkowskim. Pomysłu nie udało się zrealizować, gdyż Austriacy przeznaczyli cały pobliski teren na stworzenie fortyfikacji.

Kopiec Kościuszki, 1930 rok

Sprawa ich budowy nabrała tempa po powstaniu krakowskim (1846) i wydarzeniach Wiosny Ludów (1848). Austriacy, po powstaniu krakowskim, włączyli Wolne Miasto Kraków w skład Austro-Węgier. Później zaczęto walczyć z różnymi przejawami polskości, likwidując lub umniejszając wartość miejsc pamięci. W latach 1850-1856 wokół Wzgórza św. Bronisławy powstały umocnienia. Wokół samego kopca Kościuszki powstał fort cytadelowy nr 2 „Kościuszko”. Wszyscy chętni mogli jednak odwiedzać kopiec od wschodu do zachodu słońca. W 1860 roku na szczycie umieszczono granitowy kamień z wyrytym napisem „Kościuszce”. Został on zlikwidowany w czasie I wojny światowej, kiedy Austriacy zainstalowali na jego miejscu punkt obserwacyjny.

W dwudziestoleciu międzywojennym kopiec Kościuszki stanowił dużą atrakcję turystyczną. W czasie II wojny światowej znajdowała się tam siedziba dowództwa wojsk sowieckich.

Komunistyczne władze, które zainstalowały się w Polsce po II wojnie światowej, chciały początkowo wyburzyć całość fortyfikacji z okresu zaboru austriackiego. Zamierzenie zrealizowano tylko częściowo, gdyż miłośnicy zabytków mocno się mu sprzeciwiali. Władze uznały ponadto, że wyburzenie kosztuje niewspółmiernie dużo i pomysł porzucono.

W 1977 roku w części fortyfikacji utworzono hotel. Przez wiele lat brakowało środków na pełną renowację kopca Kościuszki. Poważnym uszkodzeniom uległ on w roku 1997 w czasie potężnych opadów deszczu. Komitet Honorowy Ratowania Kopca Kościuszki zebrał środki na odnowienie zabytku. Kopiec jest udostępniony zwiedzającym od 2002 roku. Dzisiaj można wejść na kopiec, a także odwiedzić kaplicę św. Bronisławy, Muzeum Kościuszkowskie z ciekawymi ekspozycjami oraz Ogród Kościuszkowski.

Czytaj też:
27 mln złotych w dwa miesiące. Budowa, która zjednoczyła Polskę
Czytaj też:
Zdrajca, buntownik czy bohater? Wielkie ambicje i straszny koniec Aleksandra Kostki-Napierskiego
Czytaj też:
Symbol Krakowa ma 500 lat. Urodziny dzwonu Zygmunt

Źródło: DoRzeczy.pl
 0
Czytaj także