Kusz, Aksum, Zimbabwe. Siedem zapomnianych państw w Afryce

Kusz, Aksum, Zimbabwe. Siedem zapomnianych państw w Afryce

Dodano: 1
Pozostałości po Królestwie Kusz, Nubia (dzisiejszy Sudan)
Pozostałości po Królestwie Kusz, Nubia (dzisiejszy Sudan) / Źródło: Wikimedia Commons / Fabrizio Demartis
Od Nilu po Zambezi na przestrzeni wieków powstawały w Afryce państwa, o których dzisiaj już mało kto pamięta.

Najstarszą i najbardziej znaną cywilizacją powstałą w Afryce jest państwo egipskie, które zaczęło kształtować się około 3200-2800 lat p.n.e. Nie jest to jednak jedyne państwo, jakie na przestrzeni wieków powstało na kontynencie afrykańskim. Warto przypomnieć kilka z nich.

1. Królestwo Kusz

Choć często w cieniu egipskich sąsiadów z północy, Królestwo Kusz przez ponad tysiąc lat było regionalną potęgą w Afryce. To starożytne imperium nubijskie osiągnęło swój szczyt w drugim tysiącleciu przed naszą erą, kiedy rządziło rozległym obszarem wzdłuż Nilu na terenie dzisiejszego Sudanu. Prawie wszystko, co wiadomo o państwie Kusz pochodzi ze źródeł egipskich, które wskazują, że był to ośrodek gospodarczy, który prowadził lukratywny handel kością słoniową, kadzidłami, żelazem oraz złotem. Królestwo Kusz było zarówno partnerem handlowym, jak i czasem militarnym rywalem Egiptu. Władcy z Kusz rządzili nawet Egiptem jako XXV dynastia (716-656 p.n.e.) i przejęli wiele zwyczajów sąsiadów (m.in. zastąpienie pisma meroickiego egipskim). Kuszyci czcili niektórych egipskich bogów, mumifikowali swoich zmarłych i budowali własne typy piramid.

2. Kraina Punt

Niewiele cywilizacji afrykańskich jest tak tajemniczych jak Punt. Wzmianki o królestwie Punt pochodzą z około 2500 roku p.n.e., kiedy to pojawia się w egipskich zapisach jako „kraina bogów” bogata w heban, złoto, mirrę i egzotyczne zwierzęta, takie jak małpy i lamparty. Wiadomo, że Egipcjanie wysyłali ogromne karawany i flotylle z misjami handlowymi do Punt (wyprawy liczyły nawet kilka tysięcy uczestników), zwłaszcza podczas panowania królowej Hatszepsut w XV wieku p.n.e. Z Puntu przywożono ogromne ilości różnych towarów, charakterystycznych dla Afryki Subsaharyjskiej, w tym żywe pawiany, które były czczone w Egipcie. Nie zachowały się jednak informacje, gdzie Punt się znajdował. Lokalizacja legendarnego królestwa jest przedmiotem gorących dyskusji wśród historyków. Zastanawiano się nad półwyspem Arabskim i Lewantem, ale miejsca te zostały raczej odrzucone. Uważa się, że Punt znajdował się prawdopodobnie na terenie dzisiejszej Erytrei lub ogólnie – we wschodniej Afryce.

Ruiny Kartaginy

3. Kartagina

Najbardziej znana jako rywal starożytnego Rzymu w wojnach punickich. Kartagina była północnoafrykańskim centrum handlowym, które rozkwitało przez ponad 500 lat. Miasto-państwo swoje początki miało w VIII lub IX wieku p.n.e. jako osada fenicka na terenie dzisiejszej Tunezji. Później przekształciło się w rozległe imperium morskie, które zdominowało handel tekstyliami, złotem, srebrem i miedzią w basenie Morza Śródziemnego. W szczytowym momencie Kartagina liczyła prawie pół miliona mieszkańców i posiadała port wyposażony w doki dla 220 statków. Wpływy Kartaginy obejmowały tereny od Afryki Północnej po Hiszpanię i południową część Morza Śródziemnego. Dalsza ekspansja zagroziła wpływom rzymskim, co doprowadziło do cyklu wojen pomiędzy Kartaginą a Republiką Rzymską. Pierwsza wojna punicka wybuchła w roku 264 p.n.e., a ostatnia zakończyła się w roku 146 p.n.e. niemal całkowitym zniszczeniem Kartaginy. Najsłynniejszym kartagińskim wodzem był Hannibal, który w trakcie drugiej wojny punickiej pustoszył półwysep Apeniński, a wcześniej miał dokonać słynnej przeprawy przez Alpy na słoniach.

4. Królestwo Aksum

W tym samym okresie, w którym powstało i upadło Cesarstwo Rzymskie, wpływowe Królestwo Aksum sprawowało władzę nad dużą częścią dzisiejszej Erytrei i północnej Etiopii. Aksum istniało długo - od 80 roku p.n.e do 825 r. n.e. Pomimo to wiadomo o nim zaskakująco niewiele. W II i III wieku był to moloch handlowy, który pośredniczył w handlu pomiędzy Egiptem a półwyspem Arabskim, a nawet Dalekim Wschodem (Indiami i Cejlonem). W Aksum handlowano głównie złotem i kością słoniową. Stworzono tam własny język oraz pismo znane jako Ge'ez (gyyz). Był to jeden z pierwszych języków, jaki pojawił się w Afryce. W Aksum rozwinięto charakterystyczny styl architektoniczny. W połowie IV wieku władca Aksum, Ezana podporządkował sobie Królestwo Kusz oraz przyjął chrześcijaństwo. Aksum stało się tym samym jednym z najstarszych chrześcijańskich państw na świecie (dla porównania Francja przyjęła chrześcijaństwo w roku 496). Chrystianizacja Aksum doprowadziła do sojuszu politycznego i militarnego z Cesarstwem Bizantyńskim. Aksum zaczęło podupadać w VII wieku wraz z ekspansją islamu na półwyspie Arabskim, którzy odcięli Aksum od ważnych szlaków handlowych.

Timbuktu. Pozostałości po dawnym Królestwie Mali

5. Królestwo Mali

Założenie Imperium Mali datuje się na XIII wiek, kiedy to władca o imieniu Sundiata Keita, czasami nazywany „Królem Lwem”, poprowadził bunt przeciwko królowi Sosso i zjednoczył swoich poddanych tworząc nowe państwo. Pod rządami Keity i jego następców imperium objęło swoimi wpływami dużą częścią Afryki Zachodniej. Bogactwo Królestwa Mali pochodziło głównie z handlu. Najważniejszymi miastami były Djenné i Timbuktu, które słynęły z charakterystycznych meczetów z cegły i islamskich szkół. Uniwersytet Sankore w Timbuktu był ważnym i bogatym ośrodkiem naukowym. Słynna biblioteka w Sankore zawierała około 700 tysięcy rękopisów. Imperium Mali ostatecznie rozpadło się w XVI wieku, ale w szczytowym okresie było jednym z najważniejszych państw kontynentu afrykańskiego, znanego na całym świecie z bogactwa i luksusu. Pewna legendarna opowieść o bogactwach królestwa dotyczy władcy Mansa Musa rządzącego w XIV wieku. Kiedy Mansa Musa zatrzymał się w Egipcie w czasie pielgrzymki do Mekki, podczas swej wizyty wydał tyle złota, że zalał nim egipski rynek do tego stopnia, że przez kolejnych kilka lat ceny kruszcu spadły drastycznie w całym państwie faraonów.

6. Imperium Songhaju

Pod względem rozmiarów niewiele państw w historii Afryki może się równać z Imperium Songhaju. Państwo istniało między VII a XVI stuleciem i u szczytu swej potęgi obejmowało obszar większy niż Europa Zachodnia. Imperium cieszyło się okresem prosperity dzięki energicznej polityce handlowej i rozwiniętemu systemowi administracyjnemu. Songhaj podzielone było na różne prowincje; każda była zarządzana była przez własnego gubernatora. Songhaj szczyt potęgi osiągnął po zajęciu części królestwa Mali pod rządami króla Aski Mohammeda I Wielkiego (około 1443-1538). Songhaj było państwem potężnym, które zgubiła wojna domowa po śmierci Aski oraz wojna z Marokiem, która wybuchła w roku 1590.

Ruiny Wielkiego Zimbabwe

7. Wielkie Zimbabwe

Jednym z najbardziej imponujących zabytków w Afryce Subsaharyjskiej jest Wielkie Zimbabwe, potężne ruiny kamiennych wież i murów obronnych zmontowanych z ciętych bloków granitowych. Ta skalna cytadela, leżąca na ternie dzisiejszego Zimbabwe (które nazwę wzięło właśnie od tego średniowiecznego państwa) od dawna jest przedmiotem mitów i legend. Wielkie Zimbabwe uważano niegdyś za rezydencję biblijnej królowej Saby. Obecnie historycy wskazują nieistniejące miasto jako stolicę państwa, które rozwijało się na tych terenach pomiędzy XI a XV stuleciem. Przypuszcza się, że Wielkie Zimbabwe było ważnym ośrodkiem handlowym, o czym świadczy obecność pozostałości chińskiej ceramiki, arabskiego szkła i europejskich tkanin. Miasto-forteca zostało opuszczone z nieznanych przyczyn w wieku XV. W okresie świetności Wielkie Zimbabwe zamieszkiwało około 20 tysięcy ludzi. Jest to największy kompleks tego typu ruin na południe od Sahary. Być może Wielkie Zimbabwe było stolicą państwa Monomotapa, znajdującego się w tamtym czasie w Afryce południowo-zachodniej. Jego stopniowy upadek następował wraz z przybyciem Portugalczyków do tej części Afryki, czyli pod koniec XV wieku.

Czytaj też:
70 tysięcy zabitych w kilka godzin, czyli rzeź pod Kannami
Czytaj też:
Bitwa pod Akcjum. Gdyby nie Kleopatra, jej wynik mógł być inny
Czytaj też:
Miasto zniknęło w kilka godzin. Wybuch Wezuwiusza i zagłada Pompejów

Źródło: DoRzeczy.pl
 1
Czytaj także