Proces księży kurii krakowskiej. Początek brutalnej walki z Kościołem

Proces księży kurii krakowskiej. Początek brutalnej walki z Kościołem

Dodano: 4
Ława oskarżonych w procesie księży kurii krakowskiej. W ostatnim rzędzie od lewej: Edward Chachlica, ks. Wit Brzycki, przed nimi ks. Jan Pochopień, w pierwszym rzędzie: Michał Kowalik, ks. Franciszek Szymonek, ks. Józef Lelito
Ława oskarżonych w procesie księży kurii krakowskiej. W ostatnim rzędzie od lewej: Edward Chachlica, ks. Wit Brzycki, przed nimi ks. Jan Pochopień, w pierwszym rzędzie: Michał Kowalik, ks. Franciszek Szymonek, ks. Józef Lelito / Źródło: Wikimedia Commons
Władze PRL oskarżyły siedem osób, w tym czterech księży o szpiegostwo i współpracę ze Stanami Zjednoczonymi. Trzy osoby skazano na karę śmierci. Komuniści próbowali w ten sposób zastraszyć cały Kościół w Polsce.

Proces księży kurii krakowskiej rozpoczął się 21 stycznia 1953 roku i trwał do 26 stycznia. Rozprawa toczyła się przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Krakowie, przewodniczył jej Mieczysław Widaj. Czterej księża i trzy osoby świeckie zostały oskarżone o szpiegostwo na rzecz Stanów Zjednoczonych i „sprzedawanie swojej ojczyzny za judaszowe pieniądze”. Prokurator Stanisław Zarakowski określał oskarżonych jako „bandę zdrajców, szpiegów i wyrzutków”. Kuria krakowska była zaś, jego zdaniem, „siedliskiem reakcji powiązanej z ośrodkami szpiegostwa i dywersji”. W taki sam sposób całą sprawę prezentowano w prasie.

Z góry skazani

Proces od początku do końca był procesem pokazowym, mającym na celu skazanie osób powiązanych z kurią krakowską. Komuniści chcieli jednocześnie zastraszyć wszystkich duchownych oraz osoby świeckie związane z Kościołem. Mówiono o zatrzymywaniu każdego, kto prezentuje „wrogie poglądy”, co oznaczało nic innego, jak możliwość aresztowania pod dowolnym powodem. Dowody winy można było później sfabrykować, tak jak miało to miejsce w przypadku księży kurii krakowskiej. Księża z Krakowa byli określani jako amerykańscy agenci lub członkowie siatki szpiegowskiej.

Trzy osoby z siedmiu zostały skazane na karę śmierci. Byli to Józef Lelito, Edward Chachlica i Michał Kowalik. Ksiądz Franciszek Szymonek został skazany na dożywocie, a księża Wit Brzycki i Jan Pochopień na 15 i 8 lat więzienia. Siódmą osobę, Stefanię Rospond z Kongregacji Żywego Różańca Dziewcząt skazano na 6 lat więzienia. Kary śmierci na szczęście nie zostały wykonane. W sierpniu 1953 roku Rada Państwa zmieniła wyroki na karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Abp Eugeniusz Baziak

Proces księży kurii krakowskiej był początkiem brutalnej walki z Kościołem Katolickim w Polsce. Hierarchowie kościelni oraz bez mała wszyscy księża byli przedstawiani jako agentura Watykanu oraz szpiedzy państw imperialistycznych. „Proces (…) należy postrzegać jako jeden z najmocniejszych akcentów wieńczących akcję propagandową związaną z kampanią antyamerykańską” – piszą Filip Musiał i Marek Lasota w książce „Kościół zraniony. Proces księdza Lelity i sprawa kurii krakowskiej”. Zdaniem autorów komuniści, skazując duchownych, liczyli także na skompromitowanie działaczy emigracyjnych jako współpracowników Zachodu i wrogów Polski Ludowej.

„Związki” księży z emigracją

Komunistyczna bezpieka dowiedziała się, że jeden z księży, Józef Lelito nawiązał kontakt z emigracyjną Radą Polityczną. Organ ten budował swoją sieć informatorów na terenie Polski i był finansowany przez wywiad Stanów Zjednoczonych. Do księdza Lelito Rada Polityczna dotarła przez Józefa Szpondera, byłego żołnierza Narodowej Organizacji Wojskowej. Kiedy komuniści wpadli na trop księdza Lelito, został on aresztowany w 1952 roku. W czasie brutalnego śledztwa torturowany ksiądz wyznał, że współpracowali z nimi dwaj inni księża z kurii krakowskiej – Wit Brzycki i Jan Pochopień, co jednak nie było prawdą. Bezpieka przeprowadziła kolejne aresztowania. Wszystkich w czasie przesłuchań torturowano wymuszając zeznania zgodne z tezą. Ostatecznie pod wpływem śledztwa przesłuchiwani wyznawali, że prowadzili „antypolską” politykę i dążyli do obalenia ustroju komunistycznego w Polsce.

Te wymuszone biciem i znęcaniem się zeznania stały się dogodnym pretekstem do zlecenia rewizji w kurii krakowskiej. Służby odnalazły tam cenne dzieła sztuki, 30 tysięcy dolarów oraz przedmioty i dokumenty, które wydobyto w czasie ekshumacji w Katyniu w 1943 roku. Zabytki, według ówczesnych przepisów, musiały znajdować się w muzeach. Nie było wolno także posiadać obcej waluty. W grudniu 1952 roku arcybiskup Eugeniusz Baziak został aresztowany (był administratorem kurii krakowskiej) i choć wkrótce go wypuszczono, musiał wyjechać z Krakowa.

30 stycznia 1953 roku tzw. księża patrioci poparli wyrok wydany z procesie księży kurii krakowskiej i potępili ich działalność jako „zbrodniczą działalność szpiegów”. Księża zostali potępieni także przez Związek Literatów Polskich. List w tej sprawie podpisali m.in. Jan Błoński, Wisława Szymborska, Sławomir Mrożek, Bruno Miecugow, Julian Przyboś, Maciej Słomczyński.

Władze komunistyczne zaczęły coraz częściej i na większą skalę godzić w Kościół w Polsce. „Tygodnik Powszechny” przekazano w ręce Stowarzyszenia PAX. 22 września biskup kielecki Czesław Kaczmarek został skazany na 12 lat więzienia, a kilka dni później uwięziono prymasa Stefana Wyszyńskiego.

Wyroki w sprawie księży kurii krakowskiej zostały uznane za nieważne przez sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego w roku 1992.

Czytaj też:
Jak wyrugowano religię ze szkół
Czytaj też:
Kardynał Stefan Wyszyński – życiorys, którym można by obdzielić wiele osób
Czytaj też:
Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Zamordowany za prawdę

Źródło: DoRzeczy
 4
Czytaj także