Rzeczpospolita Trojga Narodów. Koncepcja, która wraca

Rzeczpospolita Trojga Narodów. Koncepcja, która wraca

Dodano: 
Pieczęć okrągła z tarczą herbową z wizerunkiem Orła, Pogoni i Archanioła Michała ustanowiona w czasie powstania styczniowego
Pieczęć okrągła z tarczą herbową z wizerunkiem Orła, Pogoni i Archanioła Michała ustanowiona w czasie powstania styczniowego / Źródło: Wikimedia Commons
Rzeczpospolita Trojga Narodów istniała krótko. Powstała po podpisaniu unii w Hadziaczu w 1658 roku. Jednak do koncepcji istnienia państwa trojga narodów wracano wielokrotnie także później, m.in. podczas powstania styczniowego.

Rzeczpospolita Trojga Narodów powstała w trakcie trwania wojny polsko-rosyjskiej. Była to odpowiedź na żądania i potrzeby Kozaków, z którymi relacje były wcześniej często bardzo burzliwe.

Trzy Narody

Dla Rzeczpospolitej zjednanie Kozaczyzny (a zarazem Rusi) zaczęło mieć tym większe znaczenie po podpisaniu przez Bohdana Chmielnickiego ugody perejasławskiej z Rosją. Na jej mocy Ukraina oddawała się w ręce Moskwy.

Odpowiedzią na ugodę perejasławską była unia w Hadziaczu, która uznawała istnienie – obok Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego – także trzeciego podmiotu: Wielkiego Księstwa Ruskiego.

Wszystka Rzeczpospolita Narodu Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego i Ruskiego i prowincji do nich należących restituantur in integrum (łac. przywrócona w całości), tak jako było przed wojną, to jest, aby te narody w granicach swoich i swobodach zostawały nienaruszone, jako były przed wojną, i wedle praw opisanych w radach, sądach i wolnej elekcji panów swoich, królów polskich i wielkich książąt litewskich i ruskich.

A jeśli pod ciężarem wojny z postronnymi pany na ujmę granic, albo wolności tych narodów stanęło co, to ma to być nieważnym i pustym, a przy swobodach swoich narody wyżej pomienione stawać mają bona fide (w dobrej wierze) jako jedno ciało jednej i nierozdzielnej Rzeczypospolitej (...) Spólna rada i spólne siły być mają tych narodów przeciw każdemu nieprzyjacielowi. Starać się mają te trzy narody wspólne wszelkimi sposobami, aby wolna była nawigacja na Czarne Morze Rzeczypospolitej.

– treść unii w Hadziaczu.

Niestety unia trzech podmiotów pozostała unią tylko na papierze. Kozaczyzna była podzielona, trudno było skłonić część Kozaków, do dołączenia do unii z Koroną i Litwą.

Z czasem utrwalił się więc podział na Ukrainę Prawobrzeżną i Lewobrzeżną. Prawobrzeżna pozostała przy Rzeczpospolitej, a Lewobrzeżna zbliżyła się do Rosji.

Jeden herb

Idea Rzeczpospolitej Trojga Narodów nie upadła jednak zupełnie. Przypomniano o niej sobie w połowie wieku XIX.

Godło Rzeczypospolitej Trojga Narodów

10 października 1861 roku, w czasie Manifestacji Jedności Rzeczypospolitej Obojga Narodów w Horodle odnowione zostały postanowienia unii w Horodle z 1413 roku pomiędzy Koroną i Litwą. W trakcie uroczystości, na którą przybyła szlachta polska, litewska i ruska (ukraińska) – łącznie aż 10 tysięcy osób – uzgodniono odrodzenie dawnej unii oraz przyjęto ugodę polityczną. W spisanej wówczas protestacji pisano:

Protestacya! Spisana na granicy Horodła nad Bugiem w województwie lubelskiem, w ziemi chełmiskiej, dnia 10 października 1861 roku.

Ziemie składające Polskę, Ruś i Litwę w czasie zjazdu horodelskiego w 1413 roku, który nierozerwalnymi węzłami w jedną całość zespolił, a mianowicie:

Księstwa, województwa: poznańskie, kaliskie, sieradzkie, ziemia dobrzyńska; województwa: chełmińskie, malborskie, pomorskie, pruskie, krakowskie, ziemia oświęcimska i zatorska; województwa: sandomierskie i kujawskie, ruskie, księstwo siewierskie; ziemia żydaczowska, przemyska, halicka, chełmska; województwa: wołyńskie, lubelskie, bełzkie, podlaskie, bracławskie, czernihowskie, wileńskie, trockie, księstwo smoleńskie, nowogrodzkie, połockie, witebskie; województwa: brzesko-litewskie, mścisławskie, mińskie, inflanckie i księstwo kurlandzkie

będąc dziś wezwane przez swych delegatów, zebrały się w osobach reprezentantów wszystkich duchownych korporacyi, różnych uczonych towarzystw, uniwersytetów i innych wyższych naukowych zakładów, redakcyi polskich i ruskich dzienników, wszelkich istniejących cechów i zorganizowanych stowarzyszeń, wraz z kilku tysiącami ludu wszystkich wyznań i w uroczystej procesyi pod znakiem Chrystusa Zbawiciela i innemi odpowiedniemi religijnemi godłami, wyruszyli w kierunku do Horodła, by w 448-mą rocznicę połączenia się swego, złożyć Bogu wszechmogącemu dziękczynne modły, że nas wszystkich w niezmiernej miłości i braterstwie zachować raczył, pomimo zgubnych wpływów nieprzyjaznych nam państw rozbiorowych, i aby do stóp Jego ołtarzy błagać o powszechne odrodzenie się nasze. (...)

Idea Rzeczpospolitej Trojga Narodów trwała dalej. Wrócono do niej znowu podczas powstania styczniowego. 10 maja 1863 roku Tymczasowy Rząd Narodowy przekształcił się w Rząd Narodowy. Wprowadzono wówczas nową pieczęć okrągłą z tarczą herbową z wizerunkiem Orła, Pogoni i Archanioła Michała, które były symbolami Korony, Litwy i Rusi. Tarcza herbowa zwieńczona była jagiellońską koroną oraz napisem „Rząd Narodowy. Równość Wolność Niepodległość”.

Czytaj też:
List Kozaków zaporoskich. Pijarowy majstersztyk Ukraińców. Jak uderzają w Putina?
Czytaj też:
Chortyca. Serce Ukrainy, symbol Siczy Zaporoskiej
Czytaj też:
Kozacy zaporoscy: fakty i legendy. Sprawdź, co o nich wiesz

Źródło: DoRzeczy.pl
 0
Czytaj także