Tajna misja w imieniu Hitlera. To dlatego Hess musiał zginąć?
  • Piotr ZychowiczAutor:Piotr Zychowicz

Tajna misja w imieniu Hitlera. To dlatego Hess musiał zginąć?

Dodano: 18
Rudolf Hess (w środku) i Adolf Hitler podczas otwarcia zimowej olimpiady w 1936 r.
Rudolf Hess (w środku) i Adolf Hitler podczas otwarcia zimowej olimpiady w 1936 r. / Źródło: Wikimedia Commons / Bundesarchiv, R 8076 Bild-0019 / CC-BY-SA 3.0
„Hess przywiózł ze sobą autoryzowany przez Hitlera projekt traktatu pokojowego między Wielką Brytanią a Niemcami. Zgodnie z nim Wehrmacht miał się wycofać ze wszystkich okupowanych krajów Europy Zachodniej” - mówi Peter Padfield, brytyjski historyk specjalizujący się w dziejach III Rzeszy.

Piotr Zychowicz: Samobójstwo w wieku 93 lat? To chyba nie zdarza się często.

Peter Padfield:Dzięki moim staraniom władze w Londynie odtajniły wyniki śledztwa przeprowadzonego przez brytyjską żandarmerię wojskową. Przestudiowałem dokładnie zarówno raport końcowy tego śledztwa, jak i wszystkie zeznania przesłuchanych wówczas świadków. Jeżeli te zeznania są prawdziwe, to Rudolf Hess, zastępca Adolfa Hitlera w NSDAP, 17 sierpnia 1987 r. popełnił samobójstwo w więzieniu Spandau w Berlinie Zachodnim.

Ale…

…Ale rozmawiałem również z amerykańskimi żołnierzami, którzy pilnowali Hessa. Powiedzieli mi, że świadkowie zostali dokładnie poinstruowani, co mają mówić śledczym. Mieli potwierdzić, że więzień sam odebrał sobie życie. Jeżeli to prawda – Rudolf Hess został zamordowany.

Do której wersji pan się skłania?

Nie mogę tego rozstrzygnąć ze 100-procentową pewnością. Teoria o morderstwie wydaje mi się jednak bardziej prawdopodobna.

Dlaczego?

Hess został odnaleziony w domku letniskowym zbudowanym w ogrodzie na terenie Spandau. Wisiał na przedłużaczu elektrycznym przytwierdzonym do klamki okiennej znajdującej się ok. 1,4 m od podłogi. Przyczyną śmierci było uduszenie. Pojawia się więc zasadnicza kwestia: Czy tak stary, niesprawny człowiek mógłby sobie odebrać życie w taki drastyczny sposób?

Właśnie takie wątpliwości miał syn Hessa, Wolf, który był przekonany, że jego ojciec padł ofiarą mordu.

Rudolf Hess, 1935 r.

Tak, okoliczności tej śmierci są bardzo tajemnicze. Podstawowe pytanie brzmi: Czy przedłużacz wisiał już na klamce, gdy Hess wszedł do domku letniskowego, czy on sam go tam powiesił? Zeznania świadków są w tej sprawie niejednoznaczne.

Hess zostawił jednak list pożegnalny do rodziny…

Tak, ale napisał go w roku 1969! Niemal 20 lat przed śmiercią. Rudolf Hess ciężko wtedy chorował i był przekonany, że umrze. Napisał więc krótki list pożegnalny do najbliższych. Po 20 latach, gdy naprawdę umarł, władze podrzuciły ten dokument. Zwroty z tego listu i jego kontekst jasno jednak wskazują, że został napisany w latach 60., a nie w roku 1987.

Jeżeli Hess został zamordowany, to przez kogo?

Pilnowali go na zmianę żołnierze czterech zwycięskich mocarstw – Francji, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Związku Sowieckiego. Hess zginął w czasie zmiany amerykańskiej. Trudno jednak doszukać się motywu, który mogli mieć Amerykanie. Na ogół jako na sprawców wskazuje się więc na brytyjskie tajne służby.

A one jaki mogły mieć motyw?

Hess miał zostać rychło wypuszczony. W każdej chwili spodziewał się zwolnienia, bo Sowieci – którzy do tej pory je blokowali – wreszcie zmienili stanowisko. Według zwolenników teorii zamachu Brytyjczycy obawiali się, że Hess zwoła konferencję prasową i ujawni fakty niewygodne dla rządu Jej Królewskiej Mości. Dlatego postanowili go zlikwidować.

Jakie fakty?

Chodziło zapewne o sprawy z czasu jego uwięzienia w trakcie wojny. Problem polega na tym, że Hessa odwiedzali w Spandau członkowie rodziny, mógł zapraszać gości. Gdyby rzeczywiście miał do przekazania jakieś niesamowite rewelacje, mógł to zrobić wcześniej.

Według jednej z teorii Hess postradał zmysły. Już wcześniej był znany z maniakalnej hipochondrii i rozmaitych nerwic.

Nie podzielam tego poglądu. Jak na tak długi czas spędzony w niewoli – w sumie 46 lat! – zachował całkiem dobrą kondycję psychiczną. Nie, Hess nie był szaleńcem.

Jak wyglądało życie „więźnia numer 7”?

Na początku, zaraz po wojnie, reżim więzienny był dość surowy. Hess i inni przetrzymywani w Spandau narodowi socjaliści byli odcięci od świata. W latach 50. i 60. wszyscy inni więźniowie zostali jednak zwolnieni – m.in. Albert Speer i Karl Dönitz. Został tylko Hess. Kolejne wnioski o zwolnienie byłego zastępcy Führera blokowała jednak Moskwa.

Z czasem reżim więzienny złagodniał.

Więzienie Spandau, gdy przebywał w nim Rudolf Hess, 1986 r.

To prawda. Władze pod koniec lat 60. zgodziły się, aby Hessa odwiedzali bliscy. Mógł zapraszać do siebie pastorów, z którymi toczył długie dysputy. A także muzyków, którzy dla niego grali. Mógł oglądać telewizję, czytać książki i gazety. Szczególnie fascynowały go podróże kosmiczne. Miał zapewnioną opiekę medyczną. Blisko zaprzyjaźnił się z pielęgniarką, która – nawiasem mówiąc – była pewna, że został zamordowany.

Utrzymywać więzienie dla jednego więźnia? Przecież to absurd. Dlaczego alianci nie przenieśli Hessa gdzieś indziej?

Koszty utrzymywania Spandau były ogromne. Więzienie było jednak świetnym miejscem na nieformalne, tajne spotkania między Amerykanami, Brytyjczykami, Francuzami i Sowietami. Mogli tam rozmawiać, nie wzbudzając niczyich podejrzeń. Dla Sowietów Spandau stanowiło również znakomity przyczółek szpiegowski na terenie Berlina Zachodniego. Nawiasem mówiąc, to tłumaczy, dlaczego tak długo nie chcieli się zgodzić na zwolnienie Hessa.

Co stało się ze Spandau po śmierci Hessa?

Zostało natychmiast zburzone.

To dość podejrzane.

Istotnie. Podobnie jak to, że domek letniskowy, w którym znaleziono ciało Hessa, został rozebrany 24 godziny po jego śmierci.

W 2011 r. zlikwidowano zaś grób Hessa. Jego nagrobek został zniszczony, a prochy rozrzucono nad morzem.

Domyślam się, że władze niemieckie obawiały się, iż grób Hessa stanie się miejscem pielgrzymek, świątynią współczesnych zwolenników narodowego socjalizmu. Żaden inny przywódca III Rzeszy – Hitler, Himmler, Göring i inni – nie ma grobu.

Po co miłośnicy narodowego socjalizmu mieliby pielgrzymować na grób Hessa? Przecież on zdradził Hitlera.

Wcale nie. Mój pogląd znacznie odbiega od opinii większości historyków. Oni wciąż uważają, że 10 maja 1941 r. Hess poleciał do Szkocji na własną rękę. Moim zdaniem to nonsens. Hess nigdy by czegoś takiego nie zrobił, nigdy nie zrobiłby nic wbrew swojemu ukochanemu Führerowi. Hess był 100-procentowo lojalny.

Jak więc wytłumaczyć jego postępowanie?

Nie mam wątpliwości, że wykonywał tajną misję powierzoną mu przez Hitlera. Jej celem było przekazanie Wielkiej Brytanii oferty pokojowej w przededniu operacji „Barbarossa”. Tak, aby III Rzesza po zaatakowaniu Związku Sowieckiego nie musiała toczyć wojny na dwa fronty.

To dlaczego Hitler tak ostro potępił Hessa?

Ponieważ nie miał wyboru. Kiedy się zorientował, że misja jego zastępcy zakończyła się klęską, musiał odciąć się od całej sprawy. Przedstawić Hessa jako działającego z własnej inicjatywy szaleńca, nieodpowiedzialnego fantastę i zdrajcę. Tak też sprawę tę naświetliły mass media III Rzeszy, prowadząc ostrą kampanię przeciwko Hessowi. I tak to dzisiaj przedstawia większość historyków.

Czytaj też:
Chorwaci Hitlera. Zbrodnie Niepodległego Państwa Chorwackiego

A akcja „Hess”?

To była kampania masowych aresztowań wróżbitów, różdżkarzy i uzdrowicieli. Hess miał bowiem bliskie związki z tymi środowiskami. Ten „odwet” był jednak tylko kolejną próbą zatuszowania przez władze III Rzeszy, że za lotem do Szkocji stał Führer.

Po co było zadawać sobie tyle trudu?

Hitler w maju 1941 r. był u szczytu powodzenia. Po serii zapierających dech w piersiach sukcesów militarnych cała Europa leżała u jego stóp. Gdyby wyszło na jaw, że zwrócił się do Brytyjczyków o pokój, byłby to wielki cios dla jego prestiżu. Okazałby się słabeuszem, który boi się Anglików.

Sojusz z „nordycką” Wielką Brytanią był starym marzeniem Führera.

To prawda. Mówił o tym i pisał już w latach 20. Od początku nie był zadowolony z tej wojny.

Na czym konkretnie polegała pokojowa propozycja Hitlera?

Hess przywiózł ze sobą autoryzowany przez Hitlera projekt traktatu pokojowego między Wielką Brytanią a Niemcami. Zgodnie z nim Wehrmacht miał się wycofać ze wszystkich okupowanych krajów Europy Zachodniej. Z Francji, Holandii, Norwegii, Belgii i Danii. Hitler miał również zapewnić nietykalność brytyjskiej flocie, a co za tym idzie – światowe imperium brytyjskie pozostałoby nienaruszone.

A czego chciał w zamian?

W zamian Londyn miał dać Niemcom wolną rękę na Wschodzie. Miał nie przeszkadzać im w rozprawie ze Związkiem Sowieckim.

Do kogo była skierowana ta oferta?

Artykuł został opublikowany w 9/2017 wydaniu miesięcznika Historia Do Rzeczy.

 18
Czytaj także