KrajProf. polonistyki o „mowie nienawiści”: Ten termin służy walce politycznej

Prof. polonistyki o „mowie nienawiści”: Ten termin służy walce politycznej

Marsz zorganizowany w Warszawie po śmierci Pawła Adamowicza
Marsz zorganizowany w Warszawie po śmierci Pawła Adamowicza / Źródło: PAP / Jakub Kamiński
Dodano 33
– Mówiąc o terminie „mowa nienawiści” nie należy wpadać w panikę. Ten termin ma służyć walce politycznej i wykluczeniu przeciwnika ze społeczeństwa – uważa prof. Anna Cegieła. Podkreśliła, że „mowa nienawiści” jest zarzutem często oderwanym od rzeczywistości.

Profesor polonistyki, Anna Cegieła, była gościem konferencji „Przegląd Tygodnia: Mowa nienawiści narzędziem wschodzącego totalitaryzmu”. Opowiadała m.in. o genezie „mowy nienawiści” jako terminu oraz o tym, jaki wpływ ma on na społeczeństwo i politykę.

– Wyrażenie to zrodziło się na lewicy, ale powinniśmy dziś unikać podziału lewica-prawica w kontekście mowy nienawiści. To prowadzi do przypisania całej grupie jednej złej wypowiedzi lub cechy – przekonywała.

Odpowiedzialność zbiorowa

Prof. Cegieła wyjaśniła, że z zarzutem „mowy nienawiści” wiąże się wiele sposobów walki politycznej. – Jedna grupa próbuje w ten sposób stworzyć trwałą charakterystykę drugiej grupy. Może się ona składać z prawdziwych cech, ale także tych wyobrażonych – zauważyła.

W swojej wypowiedzi wskazała, że z przypisywaniem „mowy nienawiści” przeciwnikowi łączy się zarzucanie oponentowi negatywnych uczuć i intencji, które nie muszą być zgodne z rzeczywistością. – Termin „mowa nienawiści” ma nam zakomunikować, że ktoś o kimś mówił coś z nienawiści. To nie jest do sprawdzenia – zauważyła prof. Cegieła.

Przykładem kreowania nowej rzeczywistości jest według profesor obarczenie partii rządzącej winą za śmierć Pawła Adamowicza. – Oskarżający nie wzięli pod uwagę związków przyczynowo-skutkowych między tym wydarzeniem a „mową nienawiści”. Postanowili wykorzystać to wydarzenie i uderzyć w kogoś, kogo nie lubią i komu należy przypisać winę – stwierdziła.

"Mowa nienawiści" narzędziem demagogów

– „Mowa nienawiści” to etykietka, część strategii politycznej. To właśnie tą strategią powinniśmy się zajmować – uważa profesor Cegieła. – Za pomocą takich etykiet dąży się do wykluczenia politycznego przeciwnika. Nie zawsze jest to podział lewo-prawo – dodaje.

Demagogią jest według profesor także wyolbrzymienie problemów, których sprawcą ma być przeciwnik. – Taka retoryka ma ukazać wroga politycznego jako szkodliwego społecznie (...). Jeżeli przypiszemy mu winy, to za chwilę usłyszymy, że z taką grupą lub osobą należy „zrobić porządek” – tłumaczyła. Jako przykład wspomniała wypowiedź medialną sprzed lat dotyczącą żyjącego wtedy Andrzeja Leppera („z kimś takim najlepiej do dołu z wapnem”).

– Mowa nienawiści odżyła, kiedy poczuliśmy, że jest wolność słowa. Nie poczuwamy się do odpowiedzialności za słowo – stwierdziła prof. Cegieła. Dodała, że rolą języka jest w dzisiejszej debacie „przywalenie” wrogowi w sposób skuteczny, a uczciwość stała się nieistotna. – Mamy obsesję skuteczności, a zatraciliśmy szacunek do drugiego człowieka. Z języka uczyniliśmy broń – uznała.

Podwójne standardy

Profesor Cegieła wyjaśniła także, w jaki sposób publiczność reaguje na taki kształt debaty politycznej. Jej zdaniem ostrość języka i brak moralności w polityce nie odpycha odbiorcy, a wręcz go przyciąga. – Nie wyłączamy telewizora, gdy ktoś kogoś obraża (…). Dalej oglądamy, nawet z zainteresowaniem – zauważyła.

Polonistka wskazała także brak konsekwencji w „zwalczaniu” języka wrogości. – Ludzie, którzy upominają się o ograniczenie mowy nienawiści, ostatnio powiedzieli, że śmierci Adamowicza winny jest PiS, a prawica cuchnie naftaliną (…). – przypomniała. Według profesor nie jest to żadna walka z nienawiścią, a dalsze przypisywanie etykietek wrogowi.

Profesor wskazała również inny mechanizm - dzielenia świata na „dobrych i złych” i tworzenia fałszywych alternatyw. – W kulturze chrześcijańskiej człowiek jest istotą wielowymiarową i mającą godność. Powinniśmy wobec tego szanować drugiego człowieka – powiedziała. Tym czasem, zdaniem profesor, ową moralność i szacunek zastępujemy lojalnością wobec grupy. To zaś skutkuje jeszcze większym podziałem społeczeństwa. – Rozliczamy polityków z tego, czy jesteśmy lojalni wobec grupy, a nasze poglądy mogą być różne, bardziej skomplikowane – dodała. Tak, w jej mniemaniu, powstaje nieprawdziwa wizja dwóch skrajnych opcji, a społeczeństwo stawia się przed wyborem.

W ten sposób, według profesor, dychotomizuje się społeczeństwo za pomocą etykiety „mowy nienawiści”. Tworzenie podzielonego, „czarno-białego” świata i pozornych alternatyw, profesor Cegieła nazywa „językiem bez myślenia”. – Musimy się przed tym po prostu bronić – zakończyła.

Dyskusja o mowie nienawiści powróciła po ostatnich wydarzeniach w Gdańsku, gdy prezydent miasta został zamordowany podczas finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.

Czytaj także:
Opozycja poszukuje swojego Smoleńska
Czytaj także:
Spór wokół ECS. Rada Centrum odrzuca propozycję rządu, a Frasyniuk mówi o "Duck Tower"

Czytaj także

 33
  • bj2703 IP
    Jasne panika... A potem ginie człowiek przez takie barachło...
    Dodaj odpowiedź 0 0
      Odpowiedzi: 0
    • lang ... IP
      Retoryka od dawna zna pojęcie funkcji perswazyjnej języka. Jednym ze sposobów perswazji jest "zatruwanie studni", a jego odmianą argumentum ad personam. Użycie argumentu "mowa nienawiści" sięga dalej, niszczy nie tylko wiarygodność mówiącego - ma na celu zniszczyć jego podmiotowość. Odkrywczość pani profesor poraża.
      Dodaj odpowiedź 1 0
        Odpowiedzi: 0
      • Zero prowokacji IP
        Aktualnie najwięcej mowy nienawiści stosuje prokuratura z CBA. Łapią tych oszustów, kombinatorów. Oni jednak próbują przypisać ataki jako polityczne, a nie jako niezgodne z Kodeksem Karnym. Według PO, Adamowiczowej itp. to zwalczanie opozycji nie stosowania konstytucyjnego RÓWNOŚCI WOBEC PRAWA. Komunistyczne nawyki elyt, da sie załatwić.
        Dodaj odpowiedź 6 0
          Odpowiedzi: 0
        • Freud IP
          Nie wiem dlaczego, ale to zdjęcie, to liternictwo na transparencie jakoś tak mocno przypomina mi stare zdjęcia z czasów Gomółki, spontanicznych manifestacji robotników pod przewodnią rolą PZPR, tylko hasła były o syjonistach.
          Dodaj odpowiedź 6 0
            Odpowiedzi: 0
          • Polak IP
            Bojówki KOD i SB-ków z obniżonymi ,niedawno wielkimi emeryturami (duża część ma broń) będą atakować tym bardziej brutalnie im łagodniej będzie działać policja (możliwe,że powiązana z dziadkami z SB) i prokuratura.Brać ,choć w 50% przykład z policji francuskiej i innych. zachodnich.Polak
            Dodaj odpowiedź 10 2
              Odpowiedzi: 1
            • Od czasów Urbana... IP
              Od czasów Urbana nikt tak skutecznie nie zwalczał opozycji jak robi to TVP!
              Dodaj odpowiedź 2 12
                Odpowiedzi: 0
              • akst1 IP
                Do Rzeczy nie jest zadowolona z moich komentarzy i wycina mnie.
                Dodaj odpowiedź 6 4
                  Odpowiedzi: 0
                • Mississippi Hmong IP
                  Oskarzenie o mowa nienawisci rzucane jest przez lewactwo z braku racjonalnych argumentow.
                  Zdarza sie to  nagminnie.
                  Dodaj odpowiedź 30 1
                    Odpowiedzi: 0
                  • Edward IP
                    Tyle, że w przypadku lewaków dochodzi jeszcze problem natury psychologicznej, a mianowicie projekcja, czyli przypisywanie innym swoich cech. Stąd te oskarżenia o faszyzm/nazizm, o brak tolerancji, agresję, itd.
                    Dodaj odpowiedź 23 1
                      Odpowiedzi: 0
                    • Arrow IP
                      Jak zwykle parchy szukają "wrogów ludu", przepraszam "mowy nienawiści" i "faszystów" żeby mordować, grabić i gwałcić.
                      Przypomnijmy, że parchy kominternowskie (zbrodniarze i masowi mordercy) oskarżają nas o "faszyzm" od lat trzydziestych XX wieku. Nawet napadły na nas pod tym pretekstem wraz z "towarzyszami" SS-manami w 1939r.
                      http://niepoprawni.pl/blog/3551/udzial-zydow-we-wladzach-rewolucji-bolszewickiej
                      Dodaj odpowiedź 14 3
                        Odpowiedzi: 0
                      • Gussie IP
                        Schrek, Schklarz, Rychu-Madera ..itp. wystepuja zawsze z napisami "NA CZARNYM TLE" mnie sie to kojarzy TYLKO z SS i Gestapo a tak ogolnie to z NAJPLEPSZYMI SASIADAMI POLSKI....NO chyba ze TAM IM PLACA wtedy to rozumiem ... chlopaki sie staraja
                        Dodaj odpowiedź 11 1
                          Odpowiedzi: 0
                        • Platonida IP
                          To nie jest kompetencja filologa ale filozofa.
                          Dodaj odpowiedź 0 13
                            Odpowiedzi: 0
                          • Suweren gorszego sortu IP
                            My stoimytam gdzie staliśmy, a oni tam gdzie stało ZOMO... - to chyba początki ostrych podziałów dychotomicznych?
                            Dodaj odpowiedź 1 18
                              Odpowiedzi: 1
                            • Idź się leczyć niezgóło!!!!!! IP
                              Tkich jak on profów to żemy na postrąkach przed wojnom!
                              Dodaj odpowiedź 1 14
                                Odpowiedzi: 0
                              • Ze swieca IP
                                Niesamowite , profesor a inteligentna
                                Dodaj odpowiedź 6 3
                                  Odpowiedzi: 0

                                Czytaj także