ZdrowieSmog zabija

Smog zabija

Materiał partnera
fot. zdjęcie ilustracyjne
fot. zdjęcie ilustracyjne / Źródło: fot. AdobeStock
Dodano 22
Zanieczyszczenie powietrza to jedna z najczęstszych nienaturalnych przyczyn śmierci ludzi. Co roku niewidoczny morderca zabija na świecie kilka milionów osób, w tym ok. 50 tys. Polaków.

Trujące. Toksyczne. Rakotwórcze. Tak najkrócej można scharakteryzować powietrze, którym oddycha większość Polaków. Według najnowszego raportu Europejskiej Agencji Środowiska oddychamy bowiem najbardziej zanieczyszczonym powietrzem w całej Unii Europejskiej. Również z wcześniejszych badań Światowej Organizacji Zdrowia – wskazujących, że złej jakości powietrze wywołuje już jedną trzecią chorób, m.in. układu oddechowego czy raka płuc – wynika, że na terenie naszego kraju znajduje się aż 36 z 50 miast w UE najbardziej zatrutych pyłem zawieszonym PM2,5, a także aż 45 ze 100 europejskich miast najbardziej zanieczyszczonych pod względem pyłu zawieszonego PM10.

Eksperci konsekwentnie ostrzegają, że zanieczyszczenie powietrza stanowi zagrożenie dla środowiska. Smog skraca też życie milionów ludzi na świecie, a także zwiększa koszty leczenia. W Polsce, według szacunków różnych organizacji, z powodu zanieczyszczonego powietrza przedwcześnie umiera od 40 tys. do 50 tys. osób. Dla porównania – w wypadkach samochodowych ginie rocznie 3 tys. Polaków. Według uczestników zeszłorocznego seminarium „Zanieczyszczenie powietrza a choroby cywilizacyjne”, które odbyło się na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym, przez smog statystyczny Polak żyje aż o 10 miesięcy krócej.

– Jak każdy poważny problem społeczny, smog ma szansę być ograniczony dopiero wtedy, kiedy większość mieszkańców naszego kraju uświadomi sobie powagę sytuacji i zacznie przeciwdziałać powstawaniu zanieczyszczeń. Dlatego też PZU podjęło współprace z firmą NASK i w ramach programu ESA – PZU przeprowadzamy działania edukacyjne. Ze środków PZU zakupione zostały czujniki zanieczyszczenia i wyświetlacze jakości powietrza, które już instalowane są w 29 szkołach mieszczących się na terenie 36 najbardziej zanieczyszczonych gmin w Polsce. Dodatkowo prowadzone są szkolenia dla nauczycieli oraz dystrybuowane materiały dydaktyczne, plakaty informacyjne i materiały edukacyjne dla rodziców. Planujemy również spotkania informacyjne ze społecznościami lokalnymi każdej z miejscowości objętej programem – powiedział Marek Baran, dyrektor Biura Komunikacji Korporacyjnej PZU.

Mordercze pyły

Największe szkody dla ludzkiego zdrowia powodują pyły zawieszone, dwutlenek azotu oraz ozon przypowierzchniowy. Pył zawieszony PM2,5 to aerozole atmosferyczne, których średnica nie przekracza 2,5 mikrometra. Ten rodzaj pyłu zawieszonego jest najgroźniejszy dla zdrowia, jest on bowiem tak drobny, że potrafi przenikać bezpośrednio do krwiobiegu i w głąb klatki piersiowej. Wywołuje nadciśnienie i zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych – w konsekwencji może więc prowadzić m.in. do udaru mózgu i zawału. Toksyczne powietrze wywołuje również choroby układu oddechowego: astmę oraz przewlekłą obturacyjną chorobę płuc.

Jak podaje Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie, poziom dopuszczalny dla stężenia średniodobowego wynosi 25 μg/m3. Według raportu Europejskiej Agencji Środowiska wysokie stężenie PM2,5 tylko w roku 2015 było przyczyną ponad 420 tys. przedwczesnych zgonów w 41 krajach Europy, w tym ponad 390 tys. w 28 krajach Unii Europejskiej.

Pył zawieszony PM10 to aerozole atmosferyczne, których średnica nie przekracza 10 mikrometrów. Potrafią one docierać do płuc i górnych dróg oddechowych. To one odpowiadają za ataki kaszlu, pogorszenie się stanu osób chorujących na astmę. Zwiększają też ryzyko zawału serca oraz udaru mózgu.

Jak podaje Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie, poziom dopuszczalny dla stężenia średniodobowego wynosi 50 μg/m3 i może być przekraczany nie więcej niż 35 dni w ciągu roku. Poziom dopuszczalny dla stężenia średniorocznego wynosi 40 μg/m3, a poziom alarmowy – 200 μg/m3.

Na liście trujących substancji są także: dwutlenek siarki, tlenki azotu, metale ciężkie, dioksyny oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, np. rakotwórczy i mutagenny benzo(a)piren. Według raportu Europejskiej Agencji Środowiska w Polsce leży aż 19 z 20 unijnych miast najbardziej zanieczyszczonych benzo(a) pirenem. Groźne jest również zanieczyszczenie ozonem – ekspozycja na jego działanie może uszkadzać układ oddechowy, powodować ataki astmy, a także wywoływać choroby układu sercowo-naczyniowego.

Według ekspertów Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) trujące powietrze wyniszcza zwłaszcza organizmy dzieci. Dzieje się tak m.in. ze względu na niski wzrost maluchów, które łatwiej wdychają krążące blisko podłoża ciężkie pyły zawieszone.

Smog niszczy ich zdrowie – osłabiając rozwój neurologiczny, a także wywołując astmę i choroby układu krwionośnego. Badanie przeprowadzone przez WHO wykazało, że ostre infekcje dolnych dróg oddechowych wywołane zanieczyszczonym powietrzem zabijają rocznie na całym świecie aż 600 tys. dzieci.

To nie koniec poważnych konsekwencji oddychania zanieczyszczonym powietrzem. UNICEF alarmuje, że smog znacząco obniża zdolności intelektualne dzieci oraz uszkadza ich pamięć wzrokową i słuchową. Według ekspertów UNICEF istnieją także niezbite dowody na wpływ smogu na substancję białą mózgu, która odgrywa kluczową rolę w komunikacji neuronów.

W tym przypadku szczególnie szkodliwe są wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, które występują na obszarach o dużym natężeniu ruchu drogowego i w miejscach, gdzie spalane są paliwa kopalniane.

Smog wpływa już na rozwój płodów. Z badań wynika, że dzieci kobiet oddychających w trakcie ciąży zanieczyszczonym powietrzem rodzą się istotnie mniejsze – niższe od średniej są zarówno ich waga urodzeniowa, jak i np. obwód głowy.

Alerty i maski

Skoro wiadomo, jak szkodliwy jest smog, powstaje pytanie: Jak się chronić?

Po pierwsze, warto na bieżąco monitorować jakość powietrza wokół nas. Jeśli powietrze, którym oddychamy, stanowi zagrożenie dla zdrowia, należy zrezygnować z aktywności na świeżym powietrzu, a zwłaszcza z uprawiania sportów.

Jak to sprawdzić? Zdarza się, że jakość powietrza jest tak fatalna, że widać ją gołym okiem: nad miastem kłębi się wówczas ciemny dym. Trzeba pamiętać, że oficjalne progi alarmowe w Polsce w porównaniu z zachodnimi krajami są ustawione bardzo wysoko. O przekroczonym stężeniu zanieczyszczeń można się więc samodzielnie dowiedzieć z rządowej strony www.powietrze. gios.gov.pl, portali internetowych oraz licznych bezpłatnych aplikacji na smartfona. W sklepach dostępnych jest też wiele modeli przenośnych, domowych czujników najgroźniejszych pyłów, czyli PM2,5

Jeżeli mimo wszystko musimy wyjść na dwór, to skuteczną bronią chroniącą przed skutkami smogu mogą się okazać maski przeciwsmogowe. Najtańsze kosztują ok. 10 zł, najdroższe – kilkaset złotych. Te za 300–400 zł tylko w niewielkim stopniu utrudniają oddychanie, mają kilka warstw filtrujących, wymienne filtry oraz nadają się do użytku podczas biegania lub jazdy na rowerze, bo znacznie lepiej niż standardowe maski radzą sobie z odprowadzaniem wilgoci. Maski składają się z filtra węglowego, filtra HEPA lub z połączenia filtra węglowego oraz HEPA. Jakość zastosowanych filtrów łatwo sprawdzić. Najmniej skuteczne, klasy FFP1, skutecznie filtrują 80 proc. lotnych cząstek. Najlepsze, z certyfikatem FFP3, pochłaniają zaś 99 proc. stężenia aerozolu. Maski mogą być też oznaczone literą „N” – w tym przypadku te z oznaczeniem „N95” zatrzymują 95 proc., a te z oznaczeniem „N100” filtrują 99,97 proc. lotnych cząstek. W przypadku oznaczeń literą „P” „P1” oznacza, że maska zatrzymuje co najmniej 80 proc. szkodliwych pyłów etc., „P2” – że zatrzymuje 94 proc. cząstek, a „P3” – że zatrzymuje co najmniej 99,95 proc. szkodliwych cząstek.

W przypadku dzieci powinno się wybrać maskę wyprodukowaną specjalnie dla nich. Najczęściej są one bardzo kolorowe lub przedstawiają bohaterów z kreskówek i bajek. Trzeba pamiętać, że aby maska spełniała swoją rolę, musi być idealnie dopasowana do kształtu twarzy i szczelnie do niej przylegać. Dla tych, którzy nie chcą nosić masek, w sklepach dostępne są również np. szale antysmogowe. Filtry w maskach należy regularnie wymieniać – niektóre wytrzymują zaledwie jedną dobę, inne trzy doby – lub regularnie prać. Po trzech–sześciu miesiącach maskę powinno się wymienić na nową. Przed zakupem konkretnego modelu można też upewnić się, czy maska rzeczywiście jest „antysmogowa”.

Ponadto warto dbać o powietrze we własnym mieszkaniu lub domu. Nowoczesne oczyszczacze powietrza potrafią usunąć pyły PM2,5, lotne związki organiczne oraz niemal wszystkie alergeny, bakterie czy wirusy. Niektóre przeznaczone są specjalnie dla alergików, inne łączą funkcję oczyszczania z nawilżaniem czy jonizacją powietrza. Najważniejsze jest jednak, jaki system filtrów został zastosowany, jaka jest wydajność urządzenia, a także ile kosztują dany oczyszczacz i jego użytkowanie.

Jan Pyłek

Okładka tygodnika Do Rzeczy: 46/2018
Cały artykuł dostępny jest w 46/2018 wydaniu tygodnika „Do Rzeczy”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
/ zma
 22
  • klioes vel pislamista IP
    Odpowiedź przeciwnikowi naturalnych futer

    Zapoznałem się z sugestią.
    Jednak pozostanę „bestią”!
    Dodaj odpowiedź 0 0
      Odpowiedzi: 0
    • marcinek IP
      tak trzymac do rzeczy! a ideologia gender zrobi dobrze przedszkolakom. kto za ten material zaplacil? toyota?
      Dodaj odpowiedź 1 0
        Odpowiedzi: 0
      • Misiek IP
        Przed wprowadzeniem zakazu dla diesli, szkopki urabialy publicznosc taka wlasnie propaganda jak wyzej. Zupelnie przypadkiem przypadkiem! deutsche umwelt hilfe, organizacja skladajaca pozwy o wrowadzenie tych zakazow, jest finansowana przez toyote i forda. Ech! Te przypadkowe przypadki.
        Dodaj odpowiedź 2 0
          Odpowiedzi: 0
        • Biolog IP
          Bez C02 dwutlenku węgla nie było by roślin bo bez CO2 fotosynteza jest niemożliwa a więc tlenu też by nie było bo to produkt fotosyntezy roślin i czym ludzie by oddychali bez tlenu? to wszystko to propaganda
          Dodaj odpowiedź 2 2
            Odpowiedzi: 0
          • cytat na dziś IP
            "Kocham zapach smogu o poranku. I raduje się serce me widząc tysiące rzężących klekotów nacierających o świcie na miasto"
            - Adam Ignacy Sienkiewicz
            Dodaj odpowiedź 1 1
              Odpowiedzi: 0
            • Wagiel IP
              Bardzo dziekuje za ten artykul. A teraz do roboty prosze wprowadzic calkowity zakaz palenia weglem- patrz Krakow!
              Kopalnie sa nierentowne a wegiel trujacy. To chyba logiczne nie?
              Dodaj odpowiedź 2 3
                Odpowiedzi: 0
              • zesłaniec IP
                Nie smog tylko artykuły żywnościowe dopuszczone do sprzedaży które są toksyczne.
                Dodaj odpowiedź 4 2
                  Odpowiedzi: 0
                • SMOG ma wielkie oczy IP
                  Niewidzialny morderca jest doskonale widoczny - wystarczy podnieść oczy do góry . Na niebie codziennie tysiące ton . Przestrzeń powietrzna jest "wydzierżawiona" przez NATO ( żeby stworzyć pozory legalności ) a samoloty latają w :kratkę, pasy, gwiazdy, szlaczki , kratownicę itp . i są to oczywiście samoloty pasażerskie.
                  Dodaj odpowiedź 1 4
                    Odpowiedzi: 0
                  • BARDZO CIEKAWE IP
                    NA PRAWDE SMOG ZABIJA ???? A JA CALY CZAS MYSLALEM ZE TO DYM.
                    Dodaj odpowiedź 6 1
                      Odpowiedzi: 0
                    • Kaźmirz IP
                      Długi artykuł na temat jak to właśnie realizują się czarne przewidywania z filmów science fiction. Maski na twarzach, choroby odsmogowe, niedorozwinięte dzieci itp itd. Najśmiesze, jak łatwo przechodzimy z tym do porządku dziennego, podobnie jak odrzucamy powszechnie uznaną teorie o tym, że sami się zabijamy emitując gazy cieplarniane i ocieplając planetę. A może lepiej przyjąć, że zmiany klimatyczne nie pochodzą ze wzmożonej gospodarki człowieka, tylko są naturalne? Wtedy nic się nie da zrobić i możemy sobie spokojnie wyginąć oglądając obrazki. Bo zmiany są bardzo blisko
                      Dodaj odpowiedź 2 2
                        Odpowiedzi: 0
                      • cesia IP
                        Ja tam lubię smog, ale jak Polakom nie pasuje, to bez żalu ...
                        Dodaj odpowiedź 6 2
                          Odpowiedzi: 0
                        • joshua IP
                          Zanieczyszczone powietrze nie dotyczy Krakowa. Ostatnio sąd uznał że nie jest tak źle i Morawiecki musiał przeprosić ;-)
                          Dodaj odpowiedź 5 1
                            Odpowiedzi: 1
                          • prawdziwek IP
                            Tłumacząc te propagandowe wypociny na nasze, powiem: "Szykujcie portfele Polaki Robaki, będziemy mocno was wyciskać na walkę ze smokiem. Ale to walka jak najbardziej słuszna jest."
                            Dodaj odpowiedź 8 3
                              Odpowiedzi: 0
                            • Maja łeb do interesu IP
                              PiS najpierw stawia na elektrownie węglowe a potem sprzedaje maseczki przeciwpyłowe,
                              Genialny samonakręcający się biznes.
                              Dodaj odpowiedź 6 3
                                Odpowiedzi: 0
                              • Ruch11listopada IP
                                Ciekawostka tyle kopapni Polskich zamknięto a co raz wiecej smoguuuu 🤔🤔🤔🤔🤔 TO CELOWE DZIAŁANIE ŻEBY DOBIĆ RESZTĘ KOPALNI POLSKICH POLACY TO GENIUSZE PRACUJĄ DLA NASA DAJCIE KASĘ NA PROJEKT POCHLANIACZY TEGO SMOGU A NIE BREDZIĆ ŻE TO NASZA WINA ŻE MAMY ZŁOŻA WĘGLA niemcy SMRODZA NA POTĘGĘ I JEST GIT NIE???
                                Dodaj odpowiedź 14 8
                                  Odpowiedzi: 1

                                Czytaj także