Na kogo głosować? Kościół w Szwecji zabrał głos przed wyborami

Tekst przedstawia uczestnictwo polityczne jako uprawniony wyraz chrześcijańskiej odpowiedzialności, jednocześnie zachęcając wiernych do angażowania się w życie publiczne i głosowania zgodnie z zasadami katolickiej nauki społecznej.

Między roztropnością a wartościami “nienegocjonalnymi”

Dokument opiera się na kluczowym rozróżnieniu pomiędzy dwiema kategoriami wartości. W sprawach dotyczących „praktycznej roztropności”, obejmujących takie kwestie polityczne jak gospodarka, klimat, przestępczość czy migracja, dokument uznaje możliwość uzasadnionych różnic zdań między wierzącymi. Demokracja, jak wyjaśnia, funkcjonuje „nie jako wspólnota opinii, lecz jako system pokojowego rozwiązywania konfliktów wartości”. W tych spornych kwestiach katolicy są zachęcani do stosowania zasad solidarności, pomocniczości i dobra wspólnego, zachowując jednak wolność własnego osądu.

Dokument przyjmuje jednak odmienne stanowisko wobec kwestii uznanych za moralnie nienegocjowalne. Stwierdza, że „prawo każdego człowieka do życia od poczęcia aż do naturalnej śmierci” stanowi fundamentalną „wartość absolutną”, określając aborcję i eutanazję jako „poważne naruszenia godności człowieka”.

Akt pojawienia się tego moralnego stanowiska jest znaczący. W Szwecji kilka partii politycznych zaproponowało poprawkę konstytucyjną gwarantującą dostęp do aborcji. Ponieważ zmiany konstytucyjne wymagają zatwierdzenia przez dwa kolejne parlamenty wyłonione w wyborach powszechnych, przyszłość propozycji zależy od tego, czy następny jednoizbowy parlament Królestwa Szwecji – Riksdag utrzyma poparcie dla projektu. Jeśli poprawka zostanie przyjęta, mogłaby wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Równocześnie rząd modernizuje krajowe przepisy dotyczące aborcji poprzez aktualizację języka prawnego, uwzględnienie nowych metod przerywania ciąży oraz rozszerzenie dostępu do chemicznej aborcji domowej.

Choć dokument uznaje, że aborcja cieszy się szerokim poparciem politycznym ponad podziałami partyjnymi, przedstawia eutanazję jako kwestię nadal sporną, wpisując ją w szerszą kulturową walkę przeciwko temu, co nauczanie Kościoła określa mianem „kultury śmierci”. Z tej też racji, zwłaszcza młodzi ludzie, uczestniczą w wydarzeniach pro-life organizowanych przez katolicką diecezję sztokholmską.

Delikatna równowaga między przekonaniami a pluralizmem

Pomimo wyraźnego stanowiska moralnego dokument kończy się apelem o umiarkowanie i pluralizm wśród wierzących. Ostrzega przed utożsamianiem jakiegokolwiek konkretnego stanowiska politycznego z samym katolicyzmem, zauważając, że „dwóch równie dobrych katolików, którzy w równym stopniu pozwolili, by ich praktyczna roztropność kierowała się wiarą, może dojść do całkowicie różnych wniosków politycznych we wszystkich dziedzinach praktycznej roztropności”. To wyważone podejście odzwierciedla próbę formowania sumień bez dyktowania konkretnych wyborów politycznych.

Katolicki portal EWTN News rozmawiał z jezuitą, ks. Thomasem Idergardem, przewodniczącym Komisji “Sprawiedliwość i Pokój”. Wyjaśnił on, że dokument jest odpowiedzią na powracającą potrzebę duszpasterską, a nie interwencją polityczną. Ks. Idergard wskazał na eutanazję jako główną kwestię pro-life, w której wyborcy mogą realnie wpłynąć na legislację podczas następnej kadencji parlamentu, zauważając, że „między partiami politycznymi istnieją różne stanowiska”, które mogą oddziaływać na przyszłe prawo. W odniesieniu do aborcji natomiast „wszyscy są zgodni”, stwierdził, co podkreśla znaczenie dokumentu w krajobrazie politycznym, gdzie kwestia ta osiągnęła wyjątkowy konsensus.

Ks. Idergard zaznaczył również, że dokument nie oznacza nowego kierunku dla Kościoła katolickiego w Szwecji, lecz odzwierciedla stałe zaangażowanie. – Kościół katolicki w Szwecji zawsze był widocznie aktywny w kwestiach pro-life – powiedział, wskazując między innymi na coroczną majową „Niedzielę Szacunku dla Życia”.

Odważny głos w zsekularyzowanej Szwecji

Benedicta Lindberg, sekretarka generalna organizacji pro-life „Respekt”, uważa dokument Komisji „Sprawiedliwości i Pokoju” za „znaczący i, w kontekście szwedzkim, dość odważny krok”. Zwróciła uwagę na polityczny i kulturowy krajobraz kraju, gdzie aborcja jest powszechnie postrzegana jako kwestia rozstrzygnięta i wyłączona z debaty politycznej.

Lindberg przypomniała, że biskup Sztokholmu, kard. Anders Arborelius zauważył w 2024 roku, iż żadna partia parlamentarna nie dąży obecnie do istotnego zakwestionowania tego, co powszechnie określa się mianem „prawa” do aborcji. Ten konsensus przyczynił się do pewnej niechęci szwedzkich katolików do bardziej widocznego angażowania się w politykę partyjną. – Publikacja takiego dokumentu w roku wyborczym ma znaczenie, ponieważ sprawia, że katolicki głos staje się bardziej widoczny w debacie publicznej – powiedziała. Dodała, że wskazówki te „mogą pomóc w zachęceniu do bardziej widocznej obecności pro-life, choć prawdopodobnie nie doprowadzą w krótkim czasie do masowego ruchu politycznego”.

Publikacja dokumentu następuje w czasie, gdy szwedzkie społeczeństwo mierzy się z fundamentalnymi pytaniami dotyczącymi zakresu dostępu do aborcji i prawnego statusu eutanazji. – Opierając swoją argumentację na katolickiej nauce społecznej, a jednocześnie respektując demokratyczny pluralizm, diecezja sztokholmska próbuje zaoferować wskazówki jednocześnie jasne moralnie i wrażliwe duszpastersko, równowagę, która może okazać się inspirująca także dla wspólnot katolickich funkcjonujących w świeckich kontekstach politycznych w innych częściach Europy i świata – zauważa katolicki publicysta Bryan Lawrence Gonsalves z EWTN News.