USA poszerzają wpływy na Kaukazie. Nowe partnerstwo strategiczne

Porozumienie podpisali sekretarz stanu USA Marco Rubio i minister spraw zagranicznych Armenii Ararat Mirzojan. Konkretnie chodzi o trzy dokumenty: o partnerstwie strategicznym, minerałach krytycznych oraz współpracy w sprawie korytarza tranzytowego, który ma połączyć Azerbejdżan z jego eksklawą.

Trzy porozumienia USA z Armenią

Jedno z podpisanych przez Rubio i Mirzojana porozumień dotyczy współpracy przy budowie 43-kilometrowego korytarza tranzytowego pod nazwą Szlak Trumpa na rzecz Międzynarodowego Pokoju i Dobrobytu (TRIPP). Trasa ma przebiegać przez południową Armenię i jednocześnie zapewnić Azerbejdżanowi bezpośrednie połączenie z jego eksklawą – Nachiczewańską Republiką Autonomiczną – a tym samym także z Turcją, będącą najbliższym sojusznikiem Baku.

Amerykańska agencja prasowa Reuters pisze, że korytarz mógłby stanowić ważne połączenie między Azją a Europą, omijając Federację Rosyjską oraz Iran. To z kolei wiąże się z zainteresowaniem Waszyngtonu zawieraniem umów dotyczących minerałów krytycznych z bogatymi w surowce państwami Azji Środkowej. W Armenii wydobycie żelaza, miedzi, cynku i innych minerałów stanowi dużą część gospodarki.

Polityczny kurs na Zachód

Szef amerykańskiej dyplomacji odwiedził Armenię w momencie narastających napięć na linii Erywań–Moskwa. Rosja otwarcie swoje niezadowolenie z pogłębiania relacji Armenii z Zachodem, pisze Reuters. Władze Federacji wskazały, że Armenia może utracić preferencyjne ceny rosyjskiego gazu, jeśli "odwróci się od integracji z Rosją". Na razie Rosja zakazała importu armeńskich kwiatów, wody mineralnej oraz brandy.

Rząd premiera Nikola Paszyniana nie rezygnuje jednak z zacieśniania współpracy z Zachodem. W marcu 2025 roku przyjął ustawę rozpoczynającą proces akcesyjny Armenii do Unii Europejskiej. W wyborach parlamentarnych zaplanowanych na 7 czerwca partia Paszyniana – Kontrakt Obywatelski – zmierzy się z ugrupowaniami opozycyjnymi, z których część reprezentuje stanowisko bliższe współpracy z Rosją.

8 sierpnia 2025 roku Armenia i Azerbejdżan, przy udziale Stanów Zjednoczonych, podpisały w Waszyngtonie tzw. deklarację waszyngtońską, parafując porozumienie pokojowe po dwóch wojnach o Górski Karabach – enklawę na terytorium Azerbejdżanu, wcześniej zamieszkaną głównie przez Ormian. W ramach tych ustaleń ogłoszono również wspomniany projekt TRIPP.