Jest nowe porozumienie w sprawie deportacji migrantów z UE

Przepisy przewidują m.in. możliwość tworzenia ośrodków deportacyjnych poza granicami UE, wydłużenie okresów detencji oraz zaostrzenie zasad powrotów osób objętych nakazem opuszczenia Wspólnoty.

Nowe regulacje są uznawane za jedną z najbardziej restrykcyjnych reform europejskiej polityki migracyjnej od dekad. Według Komisji Europejskiej ich celem jest zwiększenie skuteczności deportacji oraz ograniczenie skali nieuregulowanej migracji.

Z danych unijnych wynika, że obecnie jedynie ok. 29 proc. osób, które otrzymały nakaz opuszczenia UE, faktycznie wraca do kraju pochodzenia.

Ośrodki deportacyjne poza UE

Największe emocje budzi zapis umożliwiający państwom członkowskim tworzenie tzw. ośrodków powrotowych w krajach trzecich. Trafiać mają tam osoby, którym odmówiono prawa pobytu lub ochrony międzynarodowej na terytorium Unii.

Rozwiązanie nie będzie obowiązkowe, jednak państwa zainteresowane jego wdrożeniem będą mogły zawierać odpowiednie porozumienia z krajami spoza UE przy wsparciu Komisji Europejskiej.

Podobne rozwiązania testują już niektóre państwa członkowskie. Włochy realizują projekt związany z obsługą migrantów w Albanii, natomiast Niemcy, Dania, Austria, Holandia i Grecja rozpoczęły wspólne działania mające na celu znalezienie państw gotowych do tworzenia przyszłych centrów deportacyjnych.

Przeszukanie domu migranta bez dokumentów

Nowe przepisy przewidują również rozszerzenie uprawnień służb odpowiedzialnych za egzekwowanie decyzji deportacyjnych. Wśród proponowanych rozwiązań znalazły się możliwość przeprowadzania przeszukań w celu odnalezienia migrantów bez uregulowanego statusu pobytowego, wydłużenie maksymalnego okresu zatrzymania oraz zaostrzenie zakazów ponownego wjazdu na teren UE.

Zgodnie z uzgodnionym tekstem osoby objęte decyzją o deportacji będą zobowiązane do współpracy z władzami. W przypadku odmowy lub ryzyka ucieczki możliwe będzie ich zatrzymanie nawet na 30 miesięcy.

Dla cudzoziemców uznanych za zagrożenie dla bezpieczeństwa przewidziano dodatkowe środki, w tym możliwość nałożenia wieloletnich, a w niektórych przypadkach bezterminowych zakazów wjazdu do UE.

Nowe prawo budzi emocje

Porozumienie spotkało się z ostrą krytyką organizacji pozarządowych i niektórych ugrupowań politycznych. Obrońcy praw człowieka twierdzą, że nowe regulacje mogą prowadzić do naruszeń praw migrantów oraz zwiększenia liczby przypadków długotrwałej detencji. Szczególne kontrowersje wywołała możliwość kierowania do ośrodków deportacyjnych poza UE również rodzin z dziećmi.

Zwolennicy reformy argumentują natomiast, że obecny system powrotów jest niewydolny i podważa wiarygodność unijnej polityki migracyjnej. Przedstawiciele ugrupowań konserwatywnych i prawicowych podkreślają, że państwa członkowskie potrzebują skuteczniejszych narzędzi do egzekwowania decyzji o deportacji osób nieposiadających prawa pobytu.

Nowe regulacje mogą wejść w życie już w lipcu. Część przepisów zacznie obowiązywać za 12 miesięcy.