Problemy z budową schronów w Polsce. Setki milionów złotych zagrożone

Poważne problemy z wykorzystaniem środków przeznaczonych na zwiększenie bezpieczeństwa Polaków. Jak informuje "Dziennik Gazeta Prawna", Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji obawia się, że znaczna część tegorocznych pieniędzy na budowę i modernizację obiektów zbiorowej ochrony pozostanie niewydana.

Chodzi o niemal 790 mln zł z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026. Środki miały służyć m.in. budowie schronów oraz przystosowywaniu istniejących obiektów do zapewnienia ludności bezpieczeństwa w sytuacjach kryzysowych.

Problem polega na tym, że samorządy nie są w stanie wystarczająco szybko przygotować i zrealizować wszystkich zaplanowanych inwestycji.

MSWiA alarmuje. Setki milionów złotych zagrożone

Z dokumentów, do których dotarł "Dziennik Gazeta Prawna", wynika, że resort spraw wewnętrznych dostrzega poważne ryzyko niewykorzystania środków. "Przy niecałych czterech miesiącach do końca roku budżetowego wolne limity (w tym blisko 789,7 mln zł środków niezakontraktowanych) są zagrożone niewydatkowaniem" – wskazano w dokumencie cytowanym przez gazetę. MSWiA określa zagrożenie jako "wysokie i realne".

Sytuacja jest szczególnie problematyczna w przypadku przedsięwzięć budowlanych, które wymagają przygotowania dokumentacji, przeprowadzenia procedur administracyjnych oraz wyłonienia wykonawców. Nawet jeśli samorząd dysponuje przyznanymi pieniędzmi, nie zawsze jest w stanie zakończyć wszystkie etapy inwestycji przed końcem roku budżetowego. W efekcie środki zaplanowane na zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców mogą pozostać niewykorzystane.

Pieniądze na schrony trafią do strażaków?

Rząd przygotowuje rozwiązanie, które miałoby zapobiec takiemu scenariuszowi. Jak ustalił "Dziennik Gazeta Prawna", MSWiA chce zwiększyć elastyczność dysponowania pieniędzmi z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej.

Obecne zasady ograniczają możliwość przenoszenia środków między poszczególnymi obszarami programu. Resort proponuje rozszerzenie tego mechanizmu, aby pieniądze pierwotnie przeznaczone na budowę i modernizację schronów mogły zostać wykorzystane również na inne zadania związane z bezpieczeństwem. Chodzi m.in. o rozwój podmiotów ochrony ludności, wsparcie organizacji pozarządowych, systemy bezpiecznej łączności oraz rozwiązania służące alarmowaniu i ostrzeganiu mieszkańców.

Jednym z potencjalnych beneficjentów zmian byłaby Państwowa Straż Pożarna. "Państwowa Straż Pożarna deklaruje natychmiastową gotowość zakupową" – wskazano w dokumentach resortu, na które powołuje się "DGP". Oznacza to, że część pieniędzy, których samorządy nie zdołają wykorzystać na inwestycje budowlane, mogłaby zostać skierowana na zakup sprzętu oraz rozwój systemu ratowniczo-gaśniczego.

Proponowany mechanizm miałby umożliwić wojewodom szybsze reagowanie na sytuacje, w których samorządy zwracają niewykorzystane dotacje. Zamiast pozostawiać środki bez możliwości wydatkowania, administracja mogłaby kierować je na przedsięwzięcia, które da się zrealizować jeszcze w 2026 roku. "Jeśli nie będzie możliwości zrealizowania inwestycji budowlanej, pieniądze mogłyby być przekierowane na zakup sprzętu" – opisuje założenia projektu "Dziennik Gazeta Prawna".