Policja wycina z przetargu polskie komputery? Rząd chwali się "local content"

Jeszcze w kwietniu minister aktywów państwowych Wojciech Balczun ogłosił projekt "Local content. Z korzyścią dla Polski". "To element rządowej filozofii gospodarczej i realizacja priorytetu Ministerstwa Aktywów Państwowych (MAP). Jego głównym celem jest polonizowanie łańcuchów dostaw, zwłaszcza w inwestycjach realizowanych przez spółki z udziałem Skarbu Państwa" – można przeczytać na stronie MAP. W promocję programu zaangażował się też premier Donald Tusk. "Bardzo ważne jest dla nas, aby inwestycje w Polsce przynosiły korzyści polskim firmom i pracownikom. Z ministrem Wojciechem Balczunem pracowaliśmy nad dobrymi praktykami #LocalContent, które mają zwiększyć udział rodzimych firm w tych inwestycjach" — pisał w czerwcu szef rządu na platformie X.

Mimo tych deklaracji, wiele przetargów publicznych nadal faworyzuje zagraniczne firmy. Problem w szczególności dotyczy branży IT. Krajowi producenci sprzętu komputerowego od lat zwracają uwagę, że państwowe instytucje w organizowanych postępowaniach powielają metodą "kopiuj-wklej" wymóg posiadania dwóch środowiskowych certyfikatów: amerykańskiego EPEAT i szwedzkiego TCO.

Obowiązek posiadania certyfikatu EPEAT niedawno pojawił się w przetargu na sprzęt komputerowy dla śląskiej policji. Zamówienia o wartości 34,4 mln zł ogłoszono w lipcu tego roku. Wymóg zakwestionowała polska firma Immitis oferująca sprzęt komputerowy polskiego producenta LCO, który w zeszłym roku dostarczył ponad 15 tys. komputerów do centralnych i lokalnych jednostek administracji publicznej.

W odwołaniu złożonym do Krajowej Izby Odwoławczej spółka wskazała m.in. na brak kryteriów równoważności, nieproporcjonalność wymogu i możliwe ograniczenie konkurencji. W efekcie Komenda Wojewódzka Policji w Katowicach ogłosiła zmianę Specyfikacji Warunków Zamówienia (SWZ). Obowiązek posiadania EPEAT zastąpiono "punktowanym kryterium oceny ofert" i dodano całkowicie nowe, dodatkowe kryterium: certyfikat TCO. Łącznie oba certyfikaty odpowiadają za 30 procent punktów możliwych do zdobycia. W praktyce oznacza to, że producenci bez EPEAT i TCO nie mają szans na zdobycie zamówienia. Co więcej, mimo zmian w SWZ cała dokumentacja przetargu pozostała niespójna: w aktualnej wersji załączników z Opisem Przedmiotu Zamówienia nadal można przeczytać, że oferowany sprzęt "musi posiadać certyfikat EPEAT".

Dlaczego posiadanie środowiskowych certyfikatów budzi takie emocje? O obowiązku posiadania EPEAT i TCO zrobiło się głośno przy okazji zeszłorocznego ogromnego rządowego na laptopy dla szkół. Oba certyfikaty dotyczą standardów ekologicznych dla produktów elektronicznych, ich uzyskanie to długotrwały i kosztowny proces. Certyfikować należy bowiem każdy model i każdą konfigurację z osobna. EPEAT i TCO posiadają największe marki globalne takie jak Dell, HP czy Lenovo. Polscy producenci postulują z kolei zamianę wymagań certyfikatów EPEAT i TCO na normę ISO.

Ministerstwo Cyfryzacji pytane o dyskryminację rodzimych producentów konsekwentnie twierdzi, że obowiązek posiadania tych certyfikatów wynika z wymogów unijnych. Okazuje się, że jest jednak inaczej. Senator Koalicji Obywatelskiej Stanisław Gawłowski zwrócił się do Biura Analiz i Petycji Kancelarii Senatu o sprawdzenie, jakie wymogi środowiskowe stawiają producentom sprzętu IT rządy innych państw. Okazało się, że wiele krajów – w tym m.in. Niemcy i Portugalia – nie żądają EPEAT i TCO. "W rządowych przetargach na sprzęt komputerowy w Niemczech i Portugalii dostawcy nie muszą przedstawiać certyfikatów TCO i EPEAT – wynika z wyjaśnień tamtejszych parlamentów uzyskanych na moją prośbę przez Kancelarię Senatu. Opinia ma ogromne znaczenie dla polskich producentów" – napisał Gawłowski na portalu X.

Senackie opracowanie cytuje m.in. odpowiedź uzyskaną od niemieckiego Bundestagu. Rok temu przytoczył ją "Puls Biznesu": „Kryteria te dotyczą przede wszystkim efektywności energetycznej, naprawialności i trwałości (poprzez dostępność części zamiennych i instrukcji), możliwości recyklingu oraz zakazu stosowania niektórych substancji niebezpiecznych (takich jak rtęć i kadm). Zgodność jest elastycznie potwierdzana poprzez deklarację producenta lub certyfikację zgodnie z równoważnymi normami ISO, dzięki czemu cele ekologiczne są osiągane bez konieczności stosowania określonych oznaczeń”.

W przetargu śląskiej policji oferty otwarto 19 października 2026 r. Z dokumentów dostępnych na stronie internetowej komendy wynika, że najniższe ceny komputerów zaoferował polski Immitis. Mimo że różnice w cenach są znaczące (odpowiednio 36 proc., 21 proc. i 10 proc. w stosunku do kolejnych najtańszych ofert w poszczególnych częściach zamówienia), to sprzęt oferowany przez firmę jest bez szans ze względu na brak certyfikatów EPEAT i TCO.