Biskupi przeciw eutanazji. Apel do szpitali

Tekst ustawy legalizującej eutanazję i wspomagane samobójstwo został przyjęty we Francji przez Zgromadzenie Narodowe 15 lipca br. stosunkiem głosów 291 do 241, przy 29 wstrzymujących się. Kolejnego dnia ustawa została skierowana przez premiera do Rady Konstytucyjnej, która wyraziła zastrzeżenia interpretacyjne i zdecydowała m.in., że "dyrektor instytucji prywatnej może odmówić zgody na przeprowadzenie procedury wspomaganego samobójstwa na terenie swojej placówki, jeżeli jest to ewidentnie sprzeczne ze statutową misją lub celem instytucji".

Właśnie na to zastrzeżenie powołali się biskupi Francji, wzywając katolickie placówki opieki zdrowotnej, aby bezzwłocznie podjęły konkretne przygotowania do odrzucenia praktyki eutanazji i wspomaganego samobójstwa w związku z wejściem w życie wspomnianej ustawy, które zapowiedziano na styczeń 2027 roku. Apel ten wybrzmiał na zakończenie jesiennej sesji plenarnej Konferencji Biskupów Francji, która odbyła się w Lourdes.

Za życiem aż do końca

Francuscy biskupi zwrócili się z apelem do kierownictwa i pracowników katolickich placówek opieki zdrowotnej, aby "powstrzymali się od działań niezgodnych z moralnością, ze względu na godność każdego życia ludzkiego" oraz wezwali ich do przygotowania się na płaszczyźnie instytucjonalnej i prawnej, aby móc skorzystać z zastrzeżenia wyrażonego przez Radę Konstytucyjną, które pozwala na odmowę udzielenia "pomocy w umieraniu".

W swym liście biskupi zachęcili szpitale katolickie "do kontynuowania tej wspaniałej i wymagającej pracy, jaką jest towarzyszenie osobom chorym u kresu życia", poprzez wdrażanie możliwości oferowanych przez ustawę o rozwoju opieki paliatywnej, przyjętą przez Zgromadzenie Narodowe pod koniec maja, niemal jednogłośnie. Zapewnili zarazem, że będą wspierać działania mające na celu "towarzyszenie życiu i szanowanie go aż do końca, walcząc z bólem oraz zwracając uwagę na rodziny, które czasami są poddawane ciężkiej próbie w związku ze złożonymi sytuacjami związanymi z końcem życia".

Precedens Belgii

Episkopat Francji wskazał na pilną potrzebę aktualizacji statutów, regulaminów wewnętrznych i kart identyfikacyjnych katolickich placówek opieki zdrowotnej poprzez wyraźne uwzględnienie w nich ochrony życia oraz odrzucenia praktyk sprzecznych z ich tożsamością i misją. "Ważne jest, aby przygotować własne ramy instytucjonalne i prawne, aby móc skorzystać z przepisu wydanego przez Radę Konstytucyjną, który pozwoli na odmowę przeprowadzenia wspomaganego samobójstwa w waszych placówkach" – czytamy w tym liście.

Jest to nawiązanie do decyzji Trybunału Konstytucyjnego, kluczowej dla instytucji katolickich, ponieważ ich sprzeciw wobec eutanazji wynika nie z preferencji administracyjnych, lecz z koncepcji osoby ludzkiej, zgodnie z którą żadne życie nie traci godności z powodu choroby, niepełnosprawności, niesamodzielności lub bliskości śmierci. Biskupi przypomnieli słowa Leona XIV wypowiedziane podczas jego wizyty we Francji o tym, że nie wolno zadawać śmierci pod pozorem współczucia, oraz że to, co jest legalne, niekoniecznie jest moralne.

Źródłem niepokoju francuskich biskupów jest przede wszystkim precedens z Belgii. Tamtejsza ustawa o eutanazji z 2002 roku zawierała klauzulę, która pozwalała placówkom służby zdrowia na odmowę stosowania takich praktyk, jednak ochrona ta została zniesiona w 2020 roku, między innymi z powodu kontrowersji związanych z jej stosowaniem. Dlatego francuscy biskupi wskazują na konieczność podjęcia pilnych i niezbędnych działań "z rygorem i kompetencją", aby zapobiec stopniowemu osłabianiu lub podważaniu prawa katolickich placówek do sprzeciwu.

Odpowiedź na liczne zapytania

Biskup Francji podkreślili, że stanowisko episkopatu jest odpowiedzią na zapytania od wielu katolickich instytucji, które poprosiły episkopat tego kraju o wydanie precyzyjnej opinii na temat niektórych aspektów wdrażania ustawy.

Zapowiedzieli jednocześnie, że w 2027 roku zostanie opublikowany dokument pogłębiający tę kwestię, o charakterze doktrynalnym i duszpasterskim, przeznaczony dla kierowników placówek opieki zdrowotnej, personelu medycznego, kapelanów i pracowników duszpasterskich.