Największa luka VAT od 2017 roku. Polska traci wiele miliardów złotych
Dane z najnowszego raportu Komisji Europejskiej przytacza "Rzeczpospolita". Wygląda na to, że problem ściągalności podatku VAT dotyczy całej Unii Europejskiej.
Nasz kraj znalazł się w niechlubnej czołówce tego zjawiska. Zgodnie z danymi za 2023 rok, luka VAT (tzw. VAT compliance gap) w Polsce osiągnęła najwyższy poziom od 2017 roku. Oszacowano ją na 16 proc. potencjalnych wpływów, co przekłada się na stratę dla budżetu państwa w wysokości ponad 10,4 mld euro, czyli około 47,5 mld zł. To wzrost aż o 4,8 punktu procentowego w porównaniu z rokiem 2022.Polska z luką VAT na poziomie 16 proc. znalazła się na niechlubnym trzecim miejscu wśród krajów UE, znacznie powyżej unijnej średniej wynoszącej 9,5 proc. Gorzej od nas wypadły jedynie Rumunia (30 proc.) i Malta (24,2 proc.). Dla porównania, najmniejsze problemy z poborem podatku od towarów i usług odnotowano w Austrii (1 proc.), Finlandii (3 proc.) oraz na Cyprze (3,3 proc.).
Koniec pozytywnego trendu
W raporcie KE wskazano, że w całej Unii Europejskiej luka VAT w 2023 roku wyniosła 128 mld euro, co oznacza wzrost o 27,2 mld euro w stosunku do roku poprzedniego, a to odwrócenie pozytywnego trendu, obserwowanego przez lata. Jak czytamy w "Rzeczpospolitej", analitycy Komisji Europejskiej wskazują na kilka głównych przyczyn tej niekorzystnej zmiany. W raporcie czytamy, że jest to związane z szeregiem poważnych globalnych wstrząsów, takich jak pandemia COVID-19, rosyjska agresja przeciwko Ukrainie, wysoka inflacja i kryzys kosztów utrzymania. Te czynniki wpłynęły na wzorce konsumpcji, rentowność firm i finanse publiczne. W efekcie, podczas gdy szacowane zobowiązania podatkowe w UE wzrosły o 17,3 proc. w latach 2021-2023, rzeczywiste wpływy z VAT zwiększyły się jedynie o 14,4 proc.
Jednocześnie podkreśla się, że należy odróżnić lukę podatkową wynikającą z oszustw od tzw. luki polityki VAT, czyli ze stosowania przez państwa preferencji (obniżone stawki czy zwolnienia podatkowe). W Polsce ten wskaźnik wyniósł 50,8 proc., co plasuje nas na 10. miejscu w UE.