Ukraina będzie "członkiem light" UE? Oto nowy pomysł Komisji Europejskiej

Komisja Europejska pracuje nad nowym rozwiązaniem, które ma umożliwić państwom ubiegającym się o członkostwo w Unii korzystanie z części przywilejów gospodarczych jeszcze przed formalnym przystąpieniem do Wspólnoty. Celem inicjatywy jest przyspieszenie procesu rozszerzenia UE bez łagodzenia kryteriów akcesyjnych oraz bez zmiany obowiązujących zasad przyjmowania nowych państw. Głównym beneficjentem takiego rozwiązania byłaby Ukraina, której proces akcesyjny wyraźnie zahamował w ostatnim czasie.

"Stopniowa integracja". Co to oznacza?

Jak informuje Politico, projekt wpisuje się w koncepcję tzw. "stopniowej integracji", promowaną przez Komisję Europejską. Zakłada ona przyznawanie krajom kandydującym coraz szerszego dostępu do unijnych instrumentów i programów wraz z postępami we wdrażaniu wymaganych reform, jeszcze na etapie negocjacji akcesyjnych. To odróżnia nową propozycję od wcześniejszego pomysłu „odwróconego rozszerzenia”, który przewidywał przyznanie kandydatom części praw politycznych przed zakończeniem procesu akcesji, lecz nie zyskał poparcia państw członkowskich. Według dwóch anonimowych urzędników Komisji Europejskiej nowe rozwiązanie ma zachęcać kraje kandydujące do konsekwentnego kontynuowania reform niezbędnych do uzyskania członkostwa.

Rozważane korzyści obejmują dostęp do wybranych programów finansowanych przez UE, preferencyjne warunki handlu oraz częściowy dostęp do jednolitego rynku. Zakres tych uprawnień miałby być dostosowany do postępów każdego z państw kandydujących.

Obecna propozycja cieszy się większym poparciem politycznym niż wcześniejsze inicjatywy. Francja i Niemcy — dwie największe siły polityczne i gospodarcze UE — wcześniej opowiadały się za podobnymi rozwiązaniami określanymi mianem "członkostwa w wersji light" dla państw, których proces akcesyjny może potrwać wiele lat.

– Zasada "więcej za więcej" sprawdziła się w praktyce i powinna zostać wykorzystana jako sposób wspierania tych państw kandydujących, które robią większe postępy niż pozostałe – stwierdził Petras Auštrevičius, litewski eurodeputowany i autor strategii rozszerzenia Unii Europejskiej przyjętej przez Parlament Europejski

Propozycja dla Ukrainy

Urzędnicy unijni liczą, że przywódcy UE zatwierdzą prace nad szerszymi ramami tego rozwiązania podczas posiedzenia Rady Europejskiej w październiku lub grudniu.

Jak wyjaśnił jeden z urzędników, dostęp do poszczególnych korzyści byłby przyznawany indywidualnie, w zależności od stopnia dostosowania danego kraju do unijnego prawa oraz zakresu przeprowadzonych reform. Politico wprost pisze, że propozycja ma utrzymać zaangażowanie państw kandydujących, takich jak Ukraina, której droga do członkostwa potrwa jeszcze wiele lat.

Obecnie Unia Europejska ma dziewięć państw posiadających oficjalny status kraju kandydującego. Za głównego faworyta do członkostwa powszechnie uznawana jest Czarnogóra. W ostatnim czasie Ukraina i Mołdawia rozpoczęły już negocjacje akcesyjne. W przypadku innych państw, w tym Serbii, Turcji i Gruzji, proces ubiegania się o członkostwo utknął w martwym punkcie.

Co ciekawe, Ukraina i Czarnogóra obawiają się, że "członkostwo light" może okazać się substytutem pełnego członkostwa w Unii Europejskiej.