Tego oczekują właściciele mieszkań na wynajem. Nowy sondaż
Wśród najemców zwolennicy nowych regulacji (41,9 proc.) przeważają nad zwolennikami deregulacji (16 proc.) ponad dwuipółkrotnie.
Autorzy raportu "Rynek najmu potrzebuje regulacji. Czy najemcy i właściciele czują się chronieni przez prawo?" podkreślają, że w Polsce wciąż nie istnieje jednolity akt prawny regulujący najem lokali mieszkalnych. Podstawę regulacji najmu mieszkań stanowi m.in. Kodeks cywilny, ustawa o ochronie praw lokatorów oraz przepisy szczególne dotyczące zasobu komunalnego, Towarzystwa Budownictwa Społecznego (TBS) i Społeczne Inicjatywy Mieszkaniowe (SIM). Obok siebie funkcjonuje kilka modeli najmu – socjalny, komunalny, tradycyjny (zwykły), okazjonalny i instytucjonalny – różniących się formą podpisanych umów, zasadami wypowiedzenia i zakresem odpowiedzialności za lokal. Ogromna liczba umów opiera się więc na przepisach pisanych etapami i doraźnie, których uczestnicy rynku często po prostu nie rozumieją.
Najemcy chcą większych regulacji
"Debata publiczna od lat zakłada, że rynek najmu broni się przed regulacjami. Dane mówią coś dokładnie odwrotnego: nowych przepisów chce 64,6 proc. właścicieli, a wśród najemców zwolennicy regulacji są ponad dwuipółkrotnie liczniejsi od zwolenników deregulacji. To nie jest głos za większą ingerencją państwa, tylko za przewidywalnością. Dziś najem porządkuje kilka równoległych reżimów prawnych, które nie tworzą spójnej całości, a koszt tej niespójności ponoszą obie strony umowy. Uważamy, że rynek najmu potrzebuje jednolitych zasad i ram prawnych, w granicach których możliwe będzie zawieranie standaryzowanych umów zapewniających stabilność najmu mieszkań tak dla najemców, jak i dla właścicieli nieruchomości. Taka sytuacja będzie objawem funkcjonowania dojrzałego rynku. To z kolei pozwoli na podejmowanie coraz bardziej racjonalnych decyzji przez każdą ze stron, co ostatecznie będzie skutkowało profesjonalizacją całego rynku najmu mieszkań w Polsce" – powiedział współzałożyciel i główny ekonomista Instytutu Rynku Najmu Arkadiusz Derkacz, cytowany w komunikacie.
Raport pokazuje jednak, że obie strony rynku mierzą jego bezpieczeństwo zupełnie inną miarą. Ponad połowa właścicieli (52,4 proc.) ocenia dostępne narzędzia ochrony jako niewystarczające, podczas gdy wśród najemców podziela tę ocenę 28,2 proc., a aż 38,6 proc. z nich nie ma w tej sprawie zdania. Podobnie rozkłada się percepcja równowagi praw: 52,6 proc. wynajmujących uważa, że silniejszą pozycję ma najemca, przy 22,4 proc. wskazań przeciwnych. Za pesymizmem właścicieli stoi doświadczenie – 38,6 proc. z nich miało negatywne doświadczenia z najemcą, najczęściej brak lub opóźnienia płatności (64,8 proc. tej grupy, czyli co czwarty wynajmujący na rynku) oraz zniszczenie mieszkania (54,4 proc. właścicieli mających negatywne doświadczenia z najemcami). Charakterystyczna jest przy tym rozbieżność między lękiem a faktami: wśród właścicieli, którzy mieli negatywne doświadczenia z najemcą, eksmisji obawia się 95,4 proc., ale faktycznie musiało ją przeprowadzić 14 proc. mających negatywne doświadczenia – czyli 5,4 proc. wszystkich wynajmujących, wskazano.
Uczestnicy rynku oczekują większej przejrzystości
"Właściciele i najemcy często zupełnie inaczej patrzą na te same sprawy i ryzyka związane z najmem. Dlatego rozmowa o rynku powinna opierać się na danych, a nie tylko na pojedynczych historiach czy opiniach. Instytut Rynku Najmu pokazuje te różnice. Wskazuje, gdzie potrzeby obu stron się pokrywają, i dostarcza solidnych informacji do dalszej dyskusji o tym, jak rozwijać rynek najmu" – dodał prezes fundacji Filip Dykas.
Wyniki badania pokazują, że uczestnicy rynku oczekują przede wszystkim większej przejrzystości, przewidywalności i bezpieczeństwa zasad najmu. Dotyczy to zarówno regulacji prawnych, jak i praktycznych standardów funkcjonowania rynku. Doświadczenia innych, bardziej rozwiniętych rynków najmu mogą być w tym zakresie cennym punktem odniesienia i pokazywać różne sposoby organizacji relacji między właścicielem a najemcą.
Badanie zrealizowano metodą CAWI w ramach Narodowego Panelu Badawczego na próbie 1500 respondentów: 1000 najemców (w tym 16 proc. obcokrajowców) oraz 500 wynajmujących.
Instytut Rynku Najmu to fundacja reprezentująca uczestników rynku najmu mieszkań w Polsce: wynajmujących, profesjonalistów oraz najemców. Celem Instytutu jest profesjonalizacja rynku najmu, budowanie jego stabilności, przejrzystości i bezpieczeństwa.