Porozumienia sierpniowe i „Solidarność”. Komuniści musieli się ugiąć

Porozumienia sierpniowe i „Solidarność”. Komuniści musieli się ugiąć

Dodano: 6
Strajki przed Stocznią Gdańską w sierpniu 1980 roku
Strajki przed Stocznią Gdańską w sierpniu 1980 roku / Źródło: Wikimedia Commons / Zenon Mirota
Sierpień 1980 roku zapisał się w historii Polski jako moment narodzin „Solidarności”. Strajki, które wybuchły na Wybrzeżu były przełomowe dla historii Polski.

7 sierpnia 1980 roku, pięć miesięcy przed osiągnieciem wieku emerytalnego, Anna Walentynowicz została dyscyplinarnie zwolniona z pracy. Był to początek strajku w Stoczni Gdańskiej. W połowie sierpnia protestowało już kilkanaście tysięcy pracowników stoczni. Pierwszym postulatem było przywrócenie Anny Walentynowicz na stanowisko. Władza ugięła się i Walentynowicz wróciła do pracy. Stała się „matką Solidarności” i twarzą strajków. Strajkujący sprzeciwiali się nie tylko złym warunkom pracy, ale dążyli także do przebudowy systemu PRL, domagając się utworzenia niezależnych od władzy instytucji, takich jak niezależny związek zawodowy.

"Solidarność"

Władze, po raz pierwszy w historii państw komunistycznych, zostały zmuszone do podjęcia dialogu ze społeczeństwem, który im się sprzeciwił. 17 sierpnia 1980 roku Międzyzakładowy Komitet Strajkowy przedstawił władzom komunistycznym 21 postulatów, których wypełnienia domagano się. Lista żądań powstała na podstawie postulatów strajkujących zakładów pracy, po dyskusjach w gronie liderów strajku, m.in. Andrzeja i Joanny Gwiazdów, Bogdana Lisa, Aliny Pienkowskiej i Lecha Wałęsy (ostatecznie zredagował je Bogdan Borusewicz). 18 sierpnia kierownictwo MKS zdecydowało o podaniu treści postulatów do publicznej wiadomości.

Rząd PRL zgodził się zaakceptować postulaty MKS. Żądania były dość radykalne, lecz głównie socjalne. Strajkujący nie domagali się obalenia komunizmu, lecz jego zreformowania. Wierzono, że da się wprowadzić „socjalizm z ludzką twarzą”.

Podpisanie porozumień sierpniowych – rysunek

Porozumienia sierpniowe podpisano 31 sierpnia 1980 roku pomiędzy komisją rządową z MKS. W ten sposób narodziła się „Solidarność” – ruch, który był ewenementem w skali światowej i na zawsze zmienił historię całego bloku wschodniego.

17 września 1980 roku przedstawiciele MKS przyjęli statut założycielski. Powołano Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”, mający charakter ogólnokrajowy z podziałem na poszczególne regiony. Niedługo później do „Solidarności” zapisało się 10 milionów członków, co stanowiło 80 procent wszystkich pracowników sektora państwowego. Związek zawodowy „Solidarność” obecny był w niemal wszystkich zakładach pracy w całym kraju. Rozpoczął się okres pewnej odwilży i rozbudzenie powszechnych nadziei, co nazwane zostało „karnawałem Solidarności”.

Władze komunistyczne, choć niejako zmuszone do zaakceptowania powstania „Solidarności” od początku próbowały ją rozbić, a jej członków skłócić. Stosowano metody propagandowe, a także inwigilację członków związku zawodowego. Nie przyniosło to pożądanego rezultatu, a zamiast tego, tylko bardziej skupiły ludzi wobec solidarnościowych idei.

„Karnawał” zakończył się w sposób brutalny – 13 grudnia 1981 roku władze komunistyczne wprowadziły stan wojenny, a tysiące działaczy „Solidarności” zostało aresztowanych. Ta decyzja nie zniszczyła jednak „Solidarności”, gdyż jej członkowie przenieśli swoją działalność do podziemia.

21 postulatów MKS

Żądania strajkujących były następujące:

1. Akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych, wynikająca z ratyfikowanej przez PRL Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej wolności związkowych.
2. Zagwarantowanie prawa do strajku oraz bezpieczeństwa strajkującym i osobom wspomagającym.
3. Przestrzegać zagwarantowaną w Konstytucji PRL wolność słowa, druku, publikacji, a tym samym nie represjonować niezależnych wydawnictw oraz udostępnić środki masowego przekazu dla przedstawicieli wszystkich wyznań.
4. a) przywrócić do poprzednich praw: – ludzi zwolnionych z pracy po strajkach w 1970 i 1976, – studentów wydalonych z uczelni za przekonania,
b) zwolnić wszystkich więźniów politycznych (w tym Edmunda Zadrożyńskiego, Jana Kozłowskiego, Marka Kozłowskiego),
c) znieść represje za przekonania.

Tablice z postulatami strajkujących stoczniowców wywieszone na bramie Stoczni Gdańskiej


5. Podać w środkach masowego przekazu informację o utworzeniu Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego oraz publikować jego żądania.
6. Podjąć realne działania mające na celu wyprowadzenie kraju z sytuacji kryzysowej poprzez:
a) podawanie do publicznej wiadomości pełnej informacji o sytuacji społeczno-gospodarczej,
b) umożliwienie wszystkim środowiskom i warstwom społecznym uczestniczenie w dyskusji nad programem reform.
7. Wypłacić wszystkim pracownikom biorącym udział w strajku wynagrodzenie za okres strajku jak za urlop wypoczynkowy z funduszu CRZZ.
8. Podnieść wynagrodzenie zasadnicze każdego pracownika o 2000 zł na miesiąc jako rekompensatę dotychczasowego wzrostu cen.
9. Zagwarantować automatyczny wzrost płac równolegle do wzrostu cen i spadku wartości pieniądza.
10. Realizować pełne zaopatrzenie rynku wewnętrznego w artykuły żywnościowe, a eksportować tylko i wyłącznie nadwyżki.
11. Wprowadzić na mięso i przetwory kartki – bony żywnościowe (do czasu opanowania sytuacji na rynku).
12. Znieść ceny komercyjne i sprzedaż za dewizy w tzw. eksporcie wewnętrznym.
13. Wprowadzić zasady doboru kadry kierowniczej na zasadach kwalifikacji, a nie przynależności partyjnej, oraz znieść przywileje MO, SB i aparatu partyjnego poprzez: zrównanie zasiłków rodzinnych, zlikwidowanie specjalnej sprzedaży itp.
14. Obniżyć wiek emerytalny dla kobiet do 50 lat, a dla mężczyzn do lat 55 lub [zaliczyć] przepracowanie w PRL 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn bez względu na wiek.
15. Zrównać renty i emerytury starego portfela do poziomu aktualnie wypłacanych.
16. Poprawić warunki pracy służby zdrowia, co zapewni pełną opiekę medyczną osobom pracującym.
17. Zapewnić odpowiednią liczbę miejsc w żłobkach i przedszkolach dla dzieci kobiet pracujących.
18. Wprowadzić urlop macierzyński płatny przez okres trzech lat na wychowanie dziecka.
19. Skrócić czas oczekiwania na mieszkanie.
20. Podnieść diety z 40 zł do 100 zł i dodatek za rozłąkę.
21. Wprowadzić wszystkie soboty wolne od pracy. Pracownikom w ruchu ciągłym i systemie 4-brygadowym brak wolnych sobót zrekompensować zwiększonym wymiarem urlopu wypoczynkowego lub innymi płatnymi dniami wolnymi od pracy.

Czytaj też:
Anna Walentynowicz – prawdziwy symbol Solidarności
Czytaj też:
Stocznia Gdańska nie znajdzie się na liście UNESCO? „Mur Berliński był ważniejszy”
Czytaj też:
Wałęsa przyznaje się do kłamstwa. "Żadna z powyższych okoliczności nie miała miejsca"

Źródło: DoRzeczy.pl
 6
Czytaj także