Elżbieta I Tudor. Najsłynniejsza angielska królowa. Panowanie naznaczone krwią

Elżbieta I Tudor. Najsłynniejsza angielska królowa. Panowanie naznaczone krwią

Dodano: 
Elżbieta I Tudor
Elżbieta I Tudor Źródło: Wikimedia Commons
Elżbieta Tudor znana też jako Elżbieta Wielka to jeden z najdłużej panujących angielskich monarchów. Jak zdobyła władzę i rozprawiła się z wrogami?

Elżbieta Tudor urodziła się 7 września 1533 roku w Greenwich. Była córką króla Henryka VIII i jego drugiej żony Anny Boleyn.

Życie na wygnaniu

Małżeństwo Henryka i Anny wywołało skandal na skalę europejską. Henryk bowiem, w chwili, kiedy poznał Annę i zapragnął ją poślubić, był mężem Katarzyny Aragońskiej. Brak zgody Stolicy Apostolskiej na rozwód królewskiej pary spowodował, że Henryk w 1531 roku odesłał Katarzynę z dworu i wkrótce poślubił Annę. Stało się to początkiem rozłamu pomiędzy Rzymem a Anglią i doprowadziło ostatecznie do narodzin anglikanizmu.

Narodziny Elżbiety oznaczały, że jest ona prawowitym następcą tronu Anglii. Choć miała przyrodnią, starszą siostrę Marię (córkę Henryka i Katarzyny), to jej kandydatura przestała się liczyć w chwili, kiedy ogłoszono rozwód jej rodziców. Pomimo to Maria nie zrezygnowała ze starań o tron.

Sielanka na angielskim dworze trwała krótko. Anna Boleyn została oskarżona o czary i cudzołóstwo, i ścięta w 1536 roku. Kilkanaście dni później Henryk VIII poślubił Jane Seymour. Sytuacja Elżbiety nagle się pogorszyła. Kiedy jej matka została z rozkazu króla zabita, Elżbieta została odesłana z dworu. Utraciła także – podobnie jak wcześniej Maria – prawo dziedziczenia, lecz podobnie jak ona, nie porzuciła zamiaru przejęcia w przyszłości władzy.

Paul Delaroche, Egzekucja lady Jane Grey

Z Jane Seymour Henryk VIII doczekał się upragnionego syna, któremu nadano imię Edward. Jane zmarła jednak wkrótce po porodzie, a Henryk poślubił Annę z Kleve. Następną żoną króla była Katarzyna Howard, którą jednak Henryk także kazał zamordować. Ostatnią żoną Tudora została Katarzyna Parr. Podobno to pod jej wpływem Henryk pogodził się z Elżbietą, która latami żyła na wygnaniu. W 1544 roku król sporządził Akt Sukcesyjny zgodnie z którym dalszymi osobami w kolejce do tronu, po synu Edwardzie, były Maria Tudor i Elżbieta Tudor.

Elżbieta Tudor aż do śmierci ojca mieszkała w różnych zamkach na terenie Anglii. Miała dobrych nauczycieli i była otoczona przez ludzi, którzy w przyszłości stali się jej zaufanymi doradcami. Wśród nich był m.in. Matthew Parker, który został w końcu arcybiskupem Canterbury.

Henryk VIII Tudor zmarł w 1547 roku. Katarzyna Parr poślubiła wówczas Thomasa Seymoura i zaopiekowała się Elżbietą. Katarzyna dbała o wychowanie i wykształcenie królewny. Pod jej nadzorem Elżbieta uczyła się m.in. siedmiu języków. Była wychowywana na protestantkę.

Względne szczęście trwało krótko. W 1553 roku, mając zaledwie 15 lat, zmarł król Edward Tudor (przyrodni brat Elżbiety). Rozpoczęła się krwawa rywalizacja o angielski tron.

W drodze do Londynu

Po śmierci Edwarda, wbrew Aktowi Sukcesyjnemu, regentką została ogłoszona Jane Grey, kuzynka Marii i Elżbiety (wnuczka najmłodszej siostry Henryka VIII). Jako królowa Anglii Jane panowała jednak bardzo krótko – zaledwie 9 dni. Spisek możnych, który chcieli wykluczyć z dziedziczenia Marię i Elżbietę został udaremniony przez Marię (która była katoliczką). Jej stronnictwo nie chciało, aby na tronie zasiadła protestantka.

Maria Stuart, królowa Szkotów

Jane Grey została skazana na śmierć. Maria Tudor, w towarzystwie swej siostry Elżbiety, wjechała do Londynu. Rok później Maria, już jako królowa Anglii, poślubiła Filipa II Habsburga, następcę tronu Hiszpanii. Małżeństwo z „ultrakatolickim” królewiczem nie podobało wielu Anglikom. Przeciwko Marii raz po raz dochodziło do buntów.

Już w 1554 roku, Elżbieta Tudor została wtrącona do więzienia z rozkazu swej przyrodniej siostry. Elżbieta nie chciała bowiem dopuścić do ślubu z Filipem. Po kilku miesiącach pozwolono jej wrócić do Londynu. Panowanie Marii Tudor naznaczone zostało prześladowaniem protestantów. Z tego powodu została ona ochrzczona mianem „Krwawej Mary” („Bloody Mary”).

Maria Tudor zmarła w 1558 roku. Królową Anglii została jej siostra, Elżbieta I Tudor.

Królowa Anglii

Koronacja Elżbiety odbyła się 15 stycznia 1559 roku. Krótko po objęciu przez nią tronu, w całej Anglii rozgorzała dyskusja na temat przyszłego małżonka królowej. Elżbieta jednak nie chciała wychodzić za mąż. Miała złe wspomnienia związane z licznymi związkami swego ojca. Być może także – jak spekulowali niektórzy – naznaczona była jakąś fizyczną ułomnością, której bardzo się wstydziła. Swoje panieństwo traktowała jednak jako atut – wykorzystywała je w polityce zagranicznej, zachęcając niektórych do lepszych relacji z Anglią.

Najważniejszym problemem, z jakim chciała uporać się królowa, była kwestia religii panującej. Choć Maria przywróciła zwierzchność Stolicy Apostolskiej nad Anglią, Elżbieta zerwała te więzy i przyjęła tytuł „Najwyższego Zwierzchnika Kościoła Anglii” („Supreme Governor of the Church of England”). Elżbieta nakazała używania protestanckiego modlitewnika we wszystkich kościołach i nakazała złożenie przysięgi wszystkim urzędnikom uznającej jej zwierzchność nad kościołem. Tym, którzy odmawiali groziła egzekucja. Elżbieta wprowadziła politykę terroru wobec katolików. W końcu zakazano w ogóle katolickich mszy, a wszyscy wyznawcy katolicyzmu zostali obłożeni rujnującymi podatkami. W kwietniu 1570 roku papież Pius V ekskomunikował Elżbietę oraz wykonujących jej rozkazy poddanych.

Elżbieta bardzo szybko ograniczyła wpływy hiszpańskie w Anglii, które osiągnęły spore rozmiary w czasach panowania Marii (poprzez jej małżeństwo z Filipem). Elżbieta patronowała zasadzie „Anglia dla Anglików”, co w praktyce oznaczało „Anglia dla protestantów”.

Obraz przedstawiający tańczącą Elżbietę I Tudor z Robertem Dudleyem

Największą rywalką Elżbiety była Maria Stuart, królowa Szkotów. Była ona katoliczką. Jej mężem był król Francji Franciszek II. Maria Stuart miała poparcie wielu duchownych, którzy nie zgadzali się na protestancką „rewolucję” w Anglii.

W 1559 roku Maria Stuart ogłosiła się królową Anglii. Do Szkocji sprowadzone zostało francuskie wojsko, które miało zaatakować władztwo Elżbiety. Atak został udaremniony przez protestanckich szkockich lordów. W 1564 roku Elżbieta podpisała z Francją traktat pokojowy, w którym zrzekała się ostatniej angielskiej posiadłości na kontynencie – Calais. Cztery lata później Maria Stuart została schwytana i uwięziona. Przebywała w odizolowaniu aż do śmierci w 1587 roku, kiedy została uznana za zdrajcę i współwinną spisku mającego na celu zabicie Elżbiety.

Konflikt z Hiszpanią

Przeciwko Anglii występować zaczęła Hiszpania, którą władał wówczas Filip II, były szwagier Elżbiety Tudor. Filip kierował się nie tylko niechęcią wobec protestanckiej przyrodniej siostry swej zmarłej żony, ale przede wszystkim interesami Hiszpanii, którym zagrażała rosnąca w potęgę Anglia.

Wojna angielsko-hiszpańska wybuchła w 1585 roku. W 1587 roku Maria Stuart została stracona. Przed śmiercią przekazała swoje roszczenia wobec korony angielskiej Filipowi II. W lipcu 1588 roku hiszpańska flota zwana Wielką Armadą ruszyła w stronę Niderlandów, chcąc rozprawić się z poplecznikami Elżbiety. Nie dopłynęli tam jednak, gdyż zostali zatrzymani przez angielskie okręty pod dowództwem Charlesa Howarda i Francisa Drake’a. Słynna Wielka Armada poniosła druzgocącą klęskę.

Wojna toczyła się dalej w Niderlandach, a także we Francji, gdzie Elżbieta wspierała protestantów, a Hiszpania katolików. Konflikt z Hiszpanią trwał do końca życia Elżbiety. Traktat pokojowy podpisał dopiero jej następca, Jakub I.

Następca tronu. Śmierć Elżbiety

Parlament przez lata naciskał na Elżbietę, aby wyznaczała kogoś na swojego następcę lub wyszła za mąż i sama postarała się o dziedzica. Królowa odrzucała obie możliwości i w pewnej chwili zawiesiła nawet działanie parlamentu na cztery lata. Sama jednak rozumiała powagę sytuacji i zastanawiała się nad swoimi dziedzicem. Pod uwagę brała linię Tudorów wywodzącą się od Małgorzaty lub Marii Tudor, sióstr swego ojca Henryka VIII. Bardziej przychylna była potomkom Małgorzaty, czyli Stuartom, władcom Szkocji. Problemem był jednak fakt, iż byli to katolicy.

Elżbieta Tudor zmarła 24 marca 1603 roku. Jej następcą został Jakub I, syn straconej przed laty Marii, królowej Szkotów.

Czytaj też:
Karol I Stuart – dlaczego Anglicy obcięli głowę swojemu królowi
Czytaj też:
Słynne pary. Małżeństwa z rozsądku czy miłości?
Czytaj też:
Czy Polska miała kolonie? Jakub Kettler, Kurlandia i ahistoryczne twierdzenia

Źródło: DoRzeczy.pl
 0
Czytaj także