W Unii Europejskiej narasta spór o to, kto powinien reprezentować kontynent podczas negocjacji dotyczących zakończenia wojny na Ukrainie. Po tygodniach dyskusji przywódcy europejscy uzgodnili skład zespołu, który ma uczestniczyć w rozmowach prowadzonych przy pośrednictwie Stanów Zjednoczonych.
Decyzję ogłosił w piątek przewodniczący Rady Europejskiej António Costa podczas spotkania w Dublinie. W skład europejskiej reprezentacji mają wejść doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego z Francji, Niemiec, Polski, Włoch i Wielkiej Brytanii oraz przedstawiciele Komisji Europejskiej i Rady Europejskiej.
W tym gronie zabrakło jednak wysokiej przedstawiciel UE ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Kai Kallas. Jak informuje serwis Politico, estońska polityk podejmuje zakulisowe działania, aby zapewnić sobie wpływ na przebieg negocjacji.
Kallas nie chce pogodzić się z decyzją. "Wyjmijcie traktaty"
Szefowa unijnej dyplomacji podkreśla, że jej kompetencje w zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa wynikają bezpośrednio z traktatów Unii Europejskiej. Zapytana przez dziennikarzy w Brukseli o brak miejsca w zespole negocjacyjnym, odpowiedziała stanowczo.
– Wyjmijcie traktaty i przeczytajcie je. Kto zajmuje się kwestiami bezpieczeństwa i polityki zagranicznej? – pytała Kallas. Polityk przekonywała, że skoro Unia oczekuje od swoich partnerów przestrzegania zasad praworządności, sama również powinna respektować postanowienia traktatów określających kompetencje jej instytucji.
– Jak zawsze mówimy naszym partnerom, praworządność w Europie opiera się właśnie na traktatach. Dlatego podtrzymuję swoje słowa. I jestem gotowa podjąć się również tego zadania – zadeklarowała.
Według Politico szefowa dyplomacji UE angażuje się również w przygotowywanie mandatu negocjacyjnego, który miałby określać europejskie cele oraz granice ewentualnych ustępstw wobec Rosji.
Dlaczego Kallas została pominięta? Dyplomaci wskazują możliwe powody
Według rozmówców Politico jedną z przyczyn pominięcia szefowej unijnej dyplomacji może być jej dotychczasowe stanowisko wobec administracji Donalda Trumpa. Kallas wielokrotnie krytykowała politykę Waszyngtonu, co – zdaniem części dyplomatów – mogłoby utrudniać współpracę podczas negocjacji prowadzonych przy udziale amerykańskich przedstawicieli. "Kallas budzi zbyt duże kontrowersje" – stwierdził jeden z urzędników zaangażowanych w rozmowy z Rosją.
Inni rozmówcy wskazują jednak na bardziej praktyczne względy. Europejski zespół składa się przede wszystkim z doradców ds. bezpieczeństwa narodowego, którzy podlegają bezpośrednio szefom rządów i państw. Nie uczestniczą w nim również niektórzy najważniejsi przedstawiciele dyplomacji innych krajów.
W ostatnich rundach rozmów nie brali bowiem udziału ani sekretarz stanu USA Marco Rubio, ani rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow. Część unijnych dyplomatów uważa, że sytuacja odzwierciedla szerszą zmianę sposobu prowadzenia polityki zagranicznej. "To część megatrendu, z którym trudno walczyć" – ocenił anonimowo jeden z rozmówców Politico. Jak wyjaśnił, coraz więcej spraw międzynarodowych, którymi wcześniej zajmowali się ministrowie spraw zagranicznych, jest obecnie rozstrzyganych bezpośrednio przez premierów i prezydentów.
Ministrowie niezadowoleni. "Nie możemy mówić przez 27 mikrofonów"
Decyzja o składzie reprezentacji wzbudziła również zastrzeżenia wśród części ministrów spraw zagranicznych państw członkowskich. – Europa potrzebuje jednego głosu. Nie możemy mówić przez 27 mikrofonów – powiedział litewski minister spraw zagranicznych Kęstutis Budrys. Szef litewskiej dyplomacji podkreślił, że europejscy negocjatorzy powinni dysponować jasno określonym mandatem i uzgodnionym stanowiskiem wszystkich państw członkowskich.
Po spotkaniu Kallas poinformowała, że ministrowie oczekują większego udziału w procesie pokojowym. – Wiele państw członkowskich i ministrów stwierdziło, że nie chcą być tylko informowani o tych sprawach. Chcą brać udział w tych rozmowach – przekazała.
Czytaj też:
Przełomowa propozycja w rozmowach z Ukrainą? Zełenski zabrał głos Czytaj też:
Polska weźmie udział w rozmowach z Rosją. Tusk: Dostałem gratulacje
