Organizatorem wydarzenia jest Fundacja Promocji Solidarności, a patronat nad nim objęła Kancelaria Prezydenta RP. Partnerami wydarzenia są NSZZ „Solidarność”, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku oraz Instytut Międzymorza.
Wśród uczestników konferencji będą eksperci m.in. z Polski, Białorusi, Czech, Litwy, Słowenii i Węgier.
Punktem wyjścia do debat będzie przypadająca we wrześniu 45 rocznica przyjęcia „Posłania do ludzi pracy Europy Wschodniej” przez I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” obradujący w Gdańsku w 1981 roku. Dokument jest symbolem inspiracji i wsparcia, jakie „Solidarność” stanowiła dla ruchów niezależnych i dysydenckich w krajach bloku wschodniego w latach 80. XX wieku. Jest także przypomnieniem, że to w Polsce, w Gdańsku rozpoczął się proces upadku komunizmu i przemian demokratycznych w Europie Środkowej i Wschodniej.
Konferencja nie będzie poświęcona tylko historycznym tradycjom współpracy w Europie Środkowej, ale także współczesnym wyzwaniom i możliwościom wspólnego działania w regionie.
Konferencję otworzą wystąpienia Alojza Peterle, słoweńskiego polityka, wieloletniego lidera europejskiej chadecji i pierwszego premiera niepodległej Słowenii (1990–1992) oraz prof. Wojciecha Polaka z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. W poszczególnych debatach udział wezmą m.in. wieloletni liderzy związków zawodowych z Białorusi i Litwy Siarhiej Antusiewicz i Kristina Krupavičienė, słoweński historyk i filolog prof. Bostjan M. Turk z Uniwersytetu w Lublanie oraz Europejskiej Akademii Nauki i Sztuki w Salzburgu, prezes Fundacji Promocji Solidarności Michał Ossowski, redaktor naczelny „Tygodnika Solidarność” Rafał Woś, a także posłowie na Sejm PR Kacper Płażyński (adwokat, przewodniczący Komisji ds. Unii Europejskiej w Sejmie RP IX kadencji, współprzewodniczący Inter-Parliamentary Alliance on China, Prawo i Sprawiedliwość) i Szymon Szynkowski vel Sęk (poseł na Sejm RP, przewodniczący Parlamentarnej Grupy ds. Trójmorza, były minister spraw zagranicznych, Rozwój Plus).
Program Międzynarodowej konferencji „Solidarność ponad granicami” w 45 rocznicę przyjęcia „Posłania do ludzi pracy Europy Wschodniej” przez I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”
Miejsce: Gdańsk, Sala BHP, ul. ks. Popiełuszki 6.
Termin: 30 września 2026 r., godz. 11.00-16.30
Wstęp wolny.
Godz. 11.00-11.15. Przemówienia wstępne.
Przedstawiciel Fundacji Promocji Solidarności
Przedstawiciel NSZZ „Solidarność”
Alojz Peterle (były premier, Słowenia)
Godz. 11.15. „Posłanie 1981 – akt odwagi, wizji i międzynarodowej solidarności”.
prof. Wojciech Polak (Centrum Badań Historii „Solidarności” i Oporu Społecznego w PRL Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej)
Godz. 11.30. Panel: Współpraca, nadzieja i represje. Recepcja „Posłania do Ludzi Pracy Europy Wschodniej” i działalności NSZZ „Solidarność” w państwach bloku wschodniego.
Adam Hlebowicz (Biuro Edukacji Narodowej, Instytut Pamięci Narodowej)
dr Jan Hlebowicz (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku)
dr Aleksander Kozicki (sekretarz Zarządu Regionu Gdańskiego NSZZ „Solidarność”)
dr Grzegorz Majchrzak (Biuro Badań Historycznych, Instytut Pamięci Narodowej)
dr Józef Orzeł (Instytut Międzymorza, Klub Ronina)
Moderator: dr Adam Chmielecki (Fundacja Promocji Solidarności)
Godz. 13.00. Przerwa
Godz. 13.15. Panel: Dziedzictwo „Posłania do Ludzi Pracy Europy Wschodniej”. Rola współpracy związków zawodowych i organizacji społecznych we współczesnych relacjach społeczno-gospodarczych.
Siarhiej Antusiewicz (Białoruski Kongres Demokratycznych Związków Zawodowych, Białoruś)
dr Pal Atilla Illes (Fundacja im. Wacława Felczaka, Węgry)
Kristina Krupavičienė (Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, Solidarumas, Litwa)
Michał Ossowski (prezes Zarządu Fundacji Promocji Solidarności)
prof. Bostjan M. Turk (Europejska Akademia Nauki i Sztuki, Uniwersytet w Lublanie, Słowenia)
Moderator: Yuri Ravavoi (ekspert NSZZ „Solidarność”, Białoruś)
Godz. 14.45. Panel: Jak budować realną solidarność w XXI wieku? Pola i formaty współpracy w Europie Środkowej i Wschodniej.
Aleksandra Jankowska (Instytut Międzymorza)
prof. Piotr Grochmalski (ekspert ds. bezpieczeństwa)
Stanislav Jansky (Patrimonium Sancti Adalberti, Czechy)
Kacper Płażyński (poseł na Sejm RP, b. przewodniczący Komisji ds. Unii Europejskiej Sejmu RP, współprzewodniczący Inter-Parliamentary Alliance on China, Prawo i Sprawiedliwość)
Szymon Szynkowski vel Sęk (poseł na Sejm RP, przewodniczący Parlamentarnej Grupy ds. Trójmorza, Rozwój Plus)
Moderator: Rafał Woś (redaktor naczelny, „Tygodnik Solidarność”)
Patronami medialnymi konferencji „Solidarność ponad granicami” są „Tygodnik Solidarność”, portal Tysol.pl, „Sieci”, wPolityce.pl, wPolsce24.tv, „Do Rzeczy” i Trojmiasto.pl.
Przeczytaj „Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej:
Delegaci zebrani w Gdańsku na I Zjeździe Delegatów Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” przesyłają robotnikom Albanii, Bułgarii, Czechosłowacji, Niemieckiej Republiki Demokratycznej, Rumunii, Węgier i wszystkich narodów Związku Radzieckiego – pozdrowienia i wyrazy poparcia.
Jako pierwszy, niezależny związek zawodowy w naszej powojennej historii głęboko czujemy wspólnotę naszych losów. Zapewniamy, że wbrew kłamstwom szerzonym w waszych krajach jesteśmy autentyczną, 10-milionową organizacją pracowników, powołaną w wyniku robotniczych strajków. Naszym celem jest walka o poprawę bytu wszystkich ludzi pracy. Popieramy tych z was, którzy zdecydowali się wejść na trudną drogę walki o wolny ruch związkowy. Wierzymy, że już niedługo wasi i nasi przedstawiciele będą się mogli spotkać celem wymiany związkowych doświadczeń.
Gdańsk, 8 września 1981 r.