Decyzja prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z końca września wywołała trzęsienie ziemi na polskim rynku farmaceutycznym. Po wielomiesięcznym postępowaniu regulator wykazał, że najwięksi dystrybutorzy leków w Polsce stworzyli niedozwolone porozumienie, dzieląc rynek i wymieniając wrażliwe dane handlowe. Łączna suma sankcji przekroczyła 904 miliony złotych. Najwyższy rachunek wystawiono spółce Neuca S.A. – ukaranej kwotą 499 mln zł (oraz dodatkowo 1,9 mln zł dla powiązanej spółki Świat Zdrowia S.A.).
Sam urząd podsumował mechanizm nielegalnego porozumienia na portalu X. "Największe hurtownie farmaceutyczne w Polsce przez ponad 10 lat wymieniały się między sobą wrażliwymi informacjami, w tym o cenach leków. Pozwalało im to ograniczać rywalizację i uniknąć wojny cenowej" – ocenił UOKiK.
Neuca ma prawo wnieść odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK), a wydana decyzja nie jest jeszcze prawomocna. Jednak odsłonięte przez urzędników kulisy ujawniły gigantyczną presję, jakiej przez lata poddawane były małe, polskie apteki.
Fakt, że nielegalny mechanizm o tak wielkiej skali, obejmujący niemal 40 procent sektora i tysiące punktów, działał bez przeszkód przez lata, wywołał ostrą reakcję polityczną. Poseł Konfederacji Michał Połuboczek postawił w przestrzeni publicznej retoryczne, ale fundamentalne pytanie o skuteczność państwa. "Ponad dekada zmowy hurtowni. Gdzie był nadzór?".
W swoim komentarzu polityk obnażył realia, z jakimi mierzą się polscy aptekarze. "Aptekarz negocjuje z hurtownią, porównuje oferty, próbuje uzyskać lepsze warunki. Ale jeżeli dostawcy wymieniają między sobą informacje o rabatach, marżach i zasadach współpracy, to jego możliwości negocjacyjne mogą być ograniczone za jego plecami. Zamiast niezależnych ofert dostaje rynek, na którym konkurenci wiedzą o sobie zdecydowanie za dużo" – wskazywał.
Odsłonięty przez regulatorów proces to również bolesny rachunek wystawiony dotychczasowej polityce państwa wobec sektora aptecznego. Wprowadzane pod szczytnymi hasłami regulacje z kręgu "Apteki dla Aptekarza", zamiast stanowić skuteczną tarczę dla rodzimych, niezależnych placówek, przyczyniły się do dramatycznego osłabienia ich pozycji w starciu z potężnymi graczami.
Przedstawiciele branży nie kryją oburzenia wobec stworzonych przez lata warunków. "To przypomina najgorsze standardy z czasów komuny" – ocenił prezes Związku Aptek Franczyzowych, podsumowując w rozmowie z serwisem stronazdrowia.pl realia rynkowe narzucane mniejszym podmiotom.
Głos zabierają także eksperci i liderzy opinii gospodarczych. Mariusz Kisiel, stojący na czele Związku Aptek Franczyzowych (ZAF), wypunktował błędne priorytety rządzących. "Może czas przestać chronić zagraniczny big tech oraz rynkowych monopolistów, a zacząć rozmawiać o danych i rzeczywistym dobrostanie polskich pacjentów?" – pytał.
Rozbicie porozumienia hurtowego przez UOKiK uruchomiło również reakcję łańcuchową w obszarze ochrony prywatności. Jak ujawnił portal dziennik.pl w artykule pod wymownym tytułem: „UODO alarmuje po zmowie hurtowni leków: czy z aptek płynęły PESEL-e i dane o zdrowiu?”, wymiana informacji handlowych mogła dotyczyć wrażliwych danych milionów pacjentów. Eksperci wskazują na ryzyko związane z rozbudowanymi programami lojalnościowymi i partnerskimi, w ramach których gromadzone są historie zakupowe i dane medyczne.
Z odpowiedzi przekazanej „Życiu Stolicy” wynika, że chociaż UODO nie przeprowadził bezpośredniej kontroli w spółce Neuca S.A. ani nie wydał kar administracyjnych, to w 2025 roku do urzędu wpłynęło oficjalne zgłoszenie naruszenia ochrony danych od samego administratora, a także odrębna skarga od osoby fizycznej. Fakt ten potwierdza, że przetwarzanie danych pacjentów przez giganta lekowego stało się obiektem urzędowych dociekań.
Wyprzedaż akcji
O ile kara antymonopolowa i sprawa danych osobowych wywołały oburzenie w branży lekarskiej, o tyle wydarzenia na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie wywołały prawdziwy wstrząs wśród inwestorów. Gdy 21 września wiadomość o półmiliardowej sankcji trafiła na rynek, akcje Neuca S.A. przeżyły załamanie. Kurs pikował o blisko 19 proc., spadając do 627 zł, a wycena spółki uszczupliła się o kilkaset milionów złotych.
Prawdziwa burza wybuchła jednak niedługo później, gdy analitycy giełdowi prześwietlili rejestry transakcji władz spółki. Jak wynika z treści serwisu DNA Rynków oraz z wypowiedzi obserwatorów giełdowych danych, w okresie od 27 sierpnia do 14 września 2026 r. – zaledwie parę tygodni przed ogłoszeniem wyroku UOKiK – członkowie zarządu Neuca S.A. dokonywali masowej wyprzedaży posiadanych pakietów akcji.
Wykorzystanie wiedzy o poufnych zdarzeniach (ang. insider trading) w celu uchronienia własnego kapitału przed spadkiem kursu to jedno z najcięższych przestępstw na rynku kapitałowym. Polskie prawo przewiduje za ten czyn kary pozbawienia wolności do lat 5 oraz grzywny do 5 mln zł.