Musimy szukać porozumienia a nie rozniecać kolejną falę polsko-polskiej wojny. Jak zauważył przed kilkudziesięciu laty Wielki Autorytet – Jan Józef, mamy w Polsce „dwie ojczyzny, dwa patriotyzmy”. Szukajmy zatem rozwiązań, które ten dualizm uszanują.
Kierowany tą wzniosłą zasadą, spróbuję coś zaproponować. Tak jak mamy profesorów zwyczajnych i nadzwyczajnych tak samo należałoby podzielić Order Orła Białego na dwie klasy: „zwyczajny” i „z gwiazdą”. Zainspirowany książką Normana Daviesa („White Eagle – Red Star”) proponuję, żeby był to order z gwiazdą. Gwiazdą czerwoną, pięcioramienną. Uważam, że będzie on doskonale wyrażał ideę walki o Demokrację u boku Armii Czerwonej – której zwycięski pochód (z walczącym u jej boku Ludowym Wojskiem Polskim) wyzwolił Polskę od faszyzmu („obcego i rodzimego”) i po wiekach niewoli pozwolił na budowę zrębów Polski Demokratycznej.
Tutaj, nawet nieznający wspomnianego eseju J.J. Lipskiego, domyślą się, że moja propozycja stara się rozwiązać odwieczny konflikt między patriotyzmem szowinistycznym, faszystowskim a patriotyzmem światłym, demokratycznym. I dodać można, że w ten sposób blask czerwonej gwiazdy będzie – pomimo jej koloru – bezkrwawo rozświetlał mroki Polski średniowiecznej, feudalnej, ozonowo-sanacyjnej, endeckiej, oenerowskiej – jednym słowem faszystowskiej, oddziałując na jej przemianę w kierunku demokracji i postępu. Czyli przyczyni się do tak potrzebnego, pojednania narodowego.
Podział Orderu na dwie klasy będzie oczywiście działał od momentu jego zaordynowania. Ale powinna też zostać dokonana wstecznie reklasyfikacja. Teoretycznie można by dokonać jej według prostego klucza: odznaczeni przez prezydentów faszystowskich zostają w klasie zwyczajnej, a przez prezydentów-demokratów otrzymują Order z Gwiazdą (dokładnie, otrzymują tylko gwiazdę, bo sam order, czyli orła już mają). Przy takim rozstrzygnięciu napotkalibyśmy jednak na poważną przeszkodę – jak dotąd chyba jedynym, prawdziwie zasługującym na to miano, faszystowskim prezydentem jest Karol Nawrocki. Z drugiej strony, poprzednim prezydentom zdarzało się nadać order wbrew reprezentowanej przez nich demokratycznej opcji. Trzeba więc przejrzeć listę wszystkich odznaczeń i dokonać od nowa przydziału (nie: podziału – nie chcemy przecież dzielić!). Kejs baj kejs – jak mówią Amerykanie. Pomocny mógłby być Związek Bojowników o Wolność i Demokrację, który nieopatrznie rozwiązano choć można było po prostu „rozszerzyć go o działaczy demokratycznych” z lat 70-tych i 80-tych, na tej samej zasadzie jak w nieco innych okolicznościach ustalono na konferencji jałtańskiej.
Kiedyś zwrócono uwagę, że wśród Kawalerów Orła Białego są też Targowiczanie. Z jednej strony nie sposób uznać ich za bojowników o demokrację, z drugiej, byli jednak prekursorami sojuszu ze wschodni sąsiadem. Nie można jednak utożsamiać carskiej Rosji z powstałym w wyniku Wielkiej Rewolucji Październikowej – Krajem Rad (rady robotnicze, jak wiadomo, to wyraz demokratyzacji zaś polska demokracja, z kolei, tak wiele zawdzięcza Krajowej Radzie Narodowej – skądinąd też nazywanej Targowicą). Niełatwy to problem – może tutaj zastosować losowanie?
Musimy też pamiętać, że polska demokracja zawsze sprzeciwiała się antysemityzmowi. Dlatego jednym z wariantów Orła Białego z Gwiazdą będzie order z gwiazdą sześcioramienną. W ten sposób Rzeczpospolita przypomni swoje wielokulturowe dziedzictwo a „nasi żydowscy towarzysze” będą mogli odwołać się do swoich najgłębszych motywacji. Jednak w sprawie tej musimy być bardzo ostrożni. Nie trzeba przypominać kto wprowadzał nakaz zakładania opasek z gwiazdą Dawida. Nie możemy dopuścić, żeby Order z Gwiazdą być odbierany jako wyraz stygmatyzacji. Dlatego, po ogłoszeniu decyzji o przyznaniu Kawaler Orderu z Gwiazdą będzie miał 14 dni na zadeklarowanie, która gwiazdę wybiera. W przypadku odznaczeń (oraz reklasyfikacji) pośmiertnych decyzję będzie podejmowała dyrekcja Muzeum Polin (ewentualnie Żydowskiego Instytutu Historycznego).
Do rozstrzygnięcia pozostaje jeszcze kwestia graficzna: czy orzeł ma trzymać gwiazdę w szponach czy też wyposażona w szpony gwiazda (taki motyw zapamiętałem z solidarnościowego plakatu z końca AD 1981) ma trzymać w szponach orła. Naprawdę nie wiem. Tracę jasność myśli. Jak to zrobić, żeby nikogo nie urazić? Ten projekt zaczyna mnie najwyraźniej przerastać. Może ktoś z czytelników przejmie pałeczkę?