Wśród kluczowych projektów znalazły się m.in. nowe Małopolskie Centrum Cyberbezpieczeństwa oraz nowoczesne Centrum Szkoleniowo-Treningowe dla Małopolskiego Garnizonu Policji.
Ponad miliard złotych Małopolska przeznaczy na inwestycje, które mają zwiększyć bezpieczeństwo mieszkańców – od ochrony przed cyberatakami, przez wsparcie służb ratowniczych, po przygotowanie mieszkańców na ewentualne zagrożenia.
Każda z tych inwestycji ma jeden cel – zapewnić mieszkańcom poczucie bezpieczeństwa. Chcemy, aby pomoc docierała szybciej, by służby były jeszcze lepiej przygotowane, a instytucje – od szpitali po infrastrukturę publiczną – działały niezawodnie w każdej sytuacji. To kompleksowe podejście pozwala nam budować nowoczesny system bezpieczeństwa, który będzie służył mieszkańcom przez wiele lat – zaznacza marszałek Łukasz Smółka.
Strażacy i ratownicy z nowym sprzętem
Jeszcze w kwietniu do strażaków ochotników trafią 23 nowoczesne samochody ratowniczo-gaśnicze z napędem 4 x 4. To drugi etap programu „Bezpieczna Małopolska – Bon na ratowanie”, który obejmuje jednostki OSP, działające na terenie 23 gmin o zróżnicowanym charakterze: górskim, uzdrowiskowym, rolniczym i podmiejskim. Całkowita wartość tego projektu wynosi ponad 24 mln zł, z czego 15,64 mln zł stanowi dofinansowanie unijne. Łącznie, w dwóch etapach programu, małopolscy strażacy otrzymają 86 pojazdów.
Poza funduszami unijnymi województwo małopolskie konsekwentnie wspiera służby ratownicze z własnego budżetu. Tylko w 2025 r. przeznaczono blisko 11 mln zł dla OSP oraz ponad 3,2 mln zł dla innych służb.
Środki pozwoliły m.in. na:
- zakup pojazdów, łodzi, quadów i specjalistycznego sprzętu,
- modernizację remiz,
- szkolenia strażaków – w 2026 r. planowane jest przeszkolenie ponad 3,3 tys. osób,
- nowe dopłaty do zbiorników paliwa oraz kursów dla kierowców pojazdów uprzywilejowanych.
Równolegle inwestowane są środki w bezpieczeństwo na wodzie – siedem jednostek WOPR otrzyma ponad 6 mln zł na nowoczesny sprzęt, w tym łodzie, skutery, drony i defibrylatory.
– Inwestujemy w ludzi, sprzęt i kompetencje. To one decydują o tym, jak szybko i skutecznie jesteśmy w stanie pomóc naszym mieszkańcom. Bez dobrze przygotowanych strażaków i ratowników nawet najlepsza infrastruktura nie zapewni bezpieczeństwa – podkreśla marszałek Łukasz Smółka.
Gotowi na każdą sytuację
Jedną z kluczowych inwestycji wzmacniających system bezpieczeństwa w regionie będzie budowa Centrum Szkoleniowo-Treningowego dla Małopolskiego Garnizonu Policji. To nowoczesny kompleks, który ma odpowiadać na rosnące wymagania wobec służb i zmieniający się charakter zagrożeń. W obiekcie znajdą się m.in. strzelnice, symulatory sytuacji taktycznych, plac manewrowy oraz sale wykładowe, umożliwiające prowadzenie realistycznych i wieloetapowych szkoleń.
Centrum pozwoli funkcjonariuszom doskonalić umiejętności w szerokim zakresie – od działań operacyjnych i interwencyjnych, przez ratownictwo medyczne i bezpieczeństwo ruchu drogowego, po działania w trudnym terenie, w tym górskim i wodnym. Istotnym elementem będzie także szkolenie we współpracy z innymi służbami ratowniczymi, co ma kluczowe znaczenie w sytuacjach kryzysowych wymagających skoordynowanych działań.
Projekt, realizowany przez Komendę Wojewódzką Policji w Krakowie, otrzyma ok. 21 mln zł dofinansowania z Funduszy Europejskich dla Małopolski 2021–2027, przy wkładzie własnym przekraczającym 38 mln zł. Inwestycja ma bezpośrednio przełożyć się na podniesienie kwalifikacji funkcjonariuszy, a docelowo – na większe bezpieczeństwo mieszkańców i turystów odwiedzających Małopolskę.
Cyfrowa tarcza dla szpitali
Małopolskie Centrum Cyberbezpieczeństwa dla szpitali wojewódzkich to przełomowy projekt z zakresu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa cyfrowego. Inwestycja o wartości 10 mln euro obejmuje 14 szpitali i ma na celu stworzenie kompleksowej „tarczy cybernetycznej”, która będzie chronić sieci, systemy i dane medyczne przed coraz częstszymi atakami hakerskimi.
Centrum będzie na bieżąco monitorować środowiska IT szpitali, analizować incydenty i wspierać placówki w usuwaniu skutków cyberzagrożeń. Projekt obejmuje zakup nowoczesnej infrastruktury serwerowej, wdrożenie oprogramowania i licencji, opracowanie ram zarządzania ryzykiem, zatrudnienie specjalistów oraz prowadzenie szkoleń i działań edukacyjnych dla personelu medycznego.
Jak podkreśla marszałek, w dobie cyfryzacji każda przerwa w działaniu systemów szpitalnych może mieć poważne konsekwencje – nie tylko dla pacjentów, lecz także dla całego funkcjonowania placówek ochrony zdrowia. Centrum ma działać nieprzerwanie, zapewniając stałe wsparcie oraz zwiększając odporność operacyjną szpitali.
Zakończenie prac zaplanowano na grudzień 2027 r., a realizatorem projektu jest spółka Małopolskie Parki Zdrowia w partnerstwie ze wszystkimi wojewódzkimi szpitalami.
Inwestycje dual-use
Małopolska stawia na infrastrukturę podwójnego zastosowania – obiekty i transport, które służą mieszkańcom na co dzień, a w sytuacjach kryzysowych stają się elementem systemu bezpieczeństwa. W całej Małopolsce powstaną nowoczesne miejsca schronienia: parkingi przy szpitalach i ośrodkach zdrowia, wielofunkcyjne budynki publiczne, a także przekształcone remizy i obiekty typu „parkuj i jedź”, gotowe do ewakuacji ludzi.
Przykładem będzie parking przy powstającym Małopolskim Centrum Psychiatrii i Leczenia Uzależnień od Nowych Technologii Cyfrowych, który w sytuacjach kryzysowych będzie pełnił funkcję punktu doraźnego schronienia i pierwszej pomocy, a także nowa siedziba Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie, projektowana tak, by w razie potrzeby chronić mieszkańców.
Równocześnie Małopolska inwestuje w nowoczesny tabor kolejowy dual-use. 25 elektrycznych zespołów trakcyjnych od NEWAG S.A., o wartości 1,39 mld zł będzie obsługiwać codzienne podróże po województwie, ale w chwili zagrożenia pozwoli sprawnie ewakuować Małopolan.
– Do końca sierpnia Małopolska otrzyma pierwszych sześć nowych pociągów. To nie tylko wygodniejsze podróże, lecz także dodatkowe połączenia, mniejszy ruch na drogach i większe bezpieczeństwo pasażerów – dodaje marszałek Łukasz Smółka.
Innowacje dla nauki i bezpieczeństwa
Małopolska staje się jednym z wiodących regionów w Polsce w rozwoju sektora kosmicznego. Województwo wspiera pionierskie działania Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, w tym projekt wyposażenia nowoczesnego Centrum Technologii Kosmicznych oraz Wydziału Technologii Kosmicznych w unikalne na skalę światową laboratoria badawcze. Całość inwestycji, o wartości ok. 39,5 mln zł, będzie realizowana w latach 2026–2028 przy dofinansowaniu Unii Europejskiej w wysokości ok. 33,6 mln zł.
W nowo powstałych laboratoriach prowadzone będą zarówno badania podstawowe, stosowane, jak i wdrożeniowe. Trzy kluczowe jednostki to habitat do symulacji misji kosmicznych, symulator warunków panujących na Księżycu oraz laboratorium systemów teleinformatycznych do testowania technologii komunikacji satelitarnej i naziemnej. W projekcie szczególny nacisk położono na tzw. New Space – technologie, które mogą poprawić bezpieczeństwo i jakość życia na Ziemi, wspierając m.in. rolnictwo, leśnictwo, ochronę środowiska, zarządzanie kryzysowe, działania ratownicze i monitoring zmian klimatycznych.
Projekt wpisuje się w strategiczne ramy rozwoju sektora kosmicznego – jest zgodny z Polską Strategią Kosmiczną, dokumentami ESA oraz komplementarny z innymi projektami AGH, w tym akceleratorem innowacji obronnych NATO (DIANA) oraz programem Gaia AI Factory rozwijającym krajową infrastrukturę obliczeniową i technologie sztucznej inteligencji. Z nowej infrastruktury będą korzystać zarówno naukowcy, jak i przedsiębiorcy.
Fundusze Europejskie dla Małopolski (FEM) wspierają nie tylko badania naukowe, lecz także innowacje. W Małopolsce rozwijane są w trzech kluczowych obszarach: zdrowia – gdzie systemy wsparcia gabinetów lekarskich i centra diagnostyki pozwalają lekarzom poświęcać więcej czasu pacjentom, środowiska – poprzez technologie oczyszczania ścieków przemysłowych i efektywne odzyskiwanie surowców oraz bezpieczeństwa – gdzie inteligentne systemy sterowania pojazdami specjalnymi zwiększają skuteczność działań ratowniczych, policyjnych i medycznych.
Czysta woda
Istotnym elementem bezpieczeństwa jest także dostęp do wody. Dzięki środkom z Krajowego Planu Odbudowy modernizowane są sieci wodno‑ściekowe – początkowa pula 62 mln zł została zwiększona do ok. 150 mln zł ze względu na ogromne zainteresowanie samorządów.
Do tej pory podpisano 37 umów o wartości blisko 140 mln zł. Inwestycje obejmują rozbudowę sieci wodociągowych i kanalizacyjnych oraz poprawę infrastruktury komunalnej, m.in. w gminach: Biecz, Bobowa, Pleśna, Spytkowice.