Rząd podkreśla, że nowe przepisy mają uprościć wiele urzędowych procedur i ułatwić życie obywatelom. Najbardziej odczuwalną zmianą będzie możliwość odbioru nowego dowodu osobistego w dowolnie wybranej gminie, niezależnie od miejsca złożenia wniosku.
Reforma jest efektem rządowego projektu ustawy (UD329), który obejmuje zmiany w czterech ustawach: o dowodach osobistych, dokumentach paszportowych, obywatelstwie polskim oraz aktach stanu cywilnego. Jak podkreśla Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, celem nowelizacji jest dostosowanie przepisów do współczesnych potrzeb oraz usprawnienie obsługi obywateli.
Dowód odbierzesz tam, gdzie będzie ci wygodnie
Obecnie nowy dowód osobisty można odebrać wyłącznie w urzędzie, w którym złożono wniosek. Po zmianach będzie można już na etapie składania dokumentów wskazać inną gminę, w której chcemy odebrać gotowy dokument. Rozwiązanie ma ułatwić życie przede wszystkim osobom pracującym lub mieszkającym z dala od miejsca zameldowania oraz ograniczyć konieczność dodatkowych podróży do urzędu.
Nowelizacja wprowadza także procedurę przywracania ważności dowodu osobistego lub paszportu, jeśli dokument został unieważniony wskutek oczywistej pomyłki urzędnika. Dotychczas w takich sytuacjach konieczne było przeprowadzenie pełnej procedury administracyjnej. Po zmianach wystarczy techniczne przywrócenie ważności dokumentu, o ile od jego unieważnienia nie minęło więcej niż 30 dni.
Zmiany także dla rodziców i urzędów
Nowe przepisy rozszerzą również dostęp urzędów do państwowych rejestrów. Dzięki temu gminy będą mogły sprawniej potwierdzać tożsamość mieszkańców na podstawie danych z rejestru PESEL. Doprecyzowane zostaną także zasady informowania obywateli o unieważnieniu dowodu osobistego po zmianie danych. Jeśli urząd nie będzie posiadał danych kontaktowych właściciela dokumentu, zawiadomienie zostanie wysłane na adres do doręczeń elektronicznych, a w razie jego braku – na adres zameldowania.
Zmiany odczują również rodzice. Będą mogli elektronicznie zgłosić utratę lub uszkodzenie dowodu osobistego dziecka, bez konieczności osobistej wizyty w urzędzie. Jednocześnie urzędnik będzie mógł przyjąć wniosek o wydanie nowego dokumentu oraz zgłoszenie podejrzenia nieuprawnionego wykorzystania danych.
Nowelizacja obejmuje także zmiany w aktach stanu cywilnego oraz ewidencji paszportowej. Pierwotnie przepisy miały wejść w życie 1 lipca 2026 roku, jednak termin przesunięto na 1 grudnia. MSWiA wyjaśnia, że dodatkowy czas jest potrzebny na dostosowanie systemów informatycznych oraz przygotowanie administracji do wdrożenia nowych rozwiązań.