Noworoczne przesłanie zza oceanu - most technologiczny prof. Mazurkiewicza

Jej potencjał intelektualny, gospodarczy i kulturowy może wspierać bezpieczeństwo, innowacje oraz dyplomację obywatelską. Polonia, aby bronić dobrego imienia Polski i kreować wizerunek nowoczesnej Polski, szczególnie w krajach strategicznych dla Polski, musi posiadać odpowiednie narzędzia.

Co powiedział prof. Jim Mazurkiewicz w grudniu 2025 roku?

Prof. Jim Mazurkiewicz, związany z Texas A&M AgriLife Extension Service, lider Polonii teksańskiej oraz współzałożyciel Polsko-Teksańskiej Izby Handlowej, należy dziś do najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli Polonii amerykańskiej. Jego misją jest rozwój realnych kontaktów gospodarczych i technologicznych pomiędzy Polską a Stanami Zjednoczonymi, w szczególności z dynamicznie rozwijającym się Teksasem.

W rozmowie na antenie RMF FM Mazurkiewicz podkreślał ogromny potencjał współpracy biznesowej między Polską a Teksasem. Jak zauważył, Teksas — drugi co do wielkości i liczby ludności stan USA — intensywnie poszukuje nowoczesnych technologii, zwłaszcza informatycznych, które znajdują zastosowanie w przemyśle, energetyce i nowoczesnej produkcji.

Kluczową rolę w tym procesie ma odegrać Polsko-Teksańska Izba Handlowa, której celem jest stworzenie trwałej platformy współpracy między przedsiębiorcami z obu stron Atlantyku. – Budujemy most technologiczny przez Polsko-Teksańską Izbę Handlową. To właśnie ten temat przywiódł mnie do Polski — mówił Mazurkiewicz.

Zwracał uwagę, że polskie firmy mają realną szansę zaistnieć w Teksasie przede wszystkim poprzez sektor IT oraz zaawansowane technologie. Wśród obszarów o największym potencjale wymienił programowanie, nowoczesną produkcję, energetykę — zarówno odnawialną, jak i jądrową — technologie finansowe, agrotechniczne, a także rozwiązania z zakresu sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa, przechowywania danych i automatyzacji. – Polska ma bardzo silną kadrę techniczną i bogatą ofertę technologii — podkreślał.

W swojej wypowiedzi Mazurkiewicz nie szczędził także mocnych słów uznania dla polskich specjalistów. – Macie jedną z najpotężniejszych i najbardziej solidnych sił roboczych w całej Europie, a może nawet na świecie. Jesteście naszym najsilniejszym i największym sojusznikiem geopolitycznym w Europie. To właśnie jest Teksasowi potrzebne — aby rozwijać cyfrowe potrzeby przemysłowe i budować taki most współpracy – wskazywał.

Konkretnym krokiem w realizacji tej wizji ma być organizacja „Dnia Polskiej Technologii”, który odbędzie się w marcu w Austin, w ramach prestiżowej konferencji South by Southwest (SXSW). Wydarzenie ma stać się przestrzenią spotkań i rozmów pomiędzy firmami z Polski, Stanów Zjednoczonych i innych części świata. –To będzie okazja, aby zaprezentować Polskę oraz wasz sektor technologii i IT na globalnym forum — zapowiedział Mazurkiewicz.

Jak Polonia mogłaby wspomagać Polskę?

Polonia może realnie i systemowo wspierać Polskę na wielu poziomach – znacznie szerzej niż tylko symbolicznie czy historycznie.

1.Wsparcie polityczne i bezpieczeństwa (soft power)

Polonia jako nieformalna dyplomacja Polski

• lobbying na rzecz Polski w USA, UE i krajach zamieszkania
• budowanie ponadpartyjnych koalicji poparcia dla Polski
• przeciwdziałanie dezinformacji (historia, wojna informacyjna, bezpieczeństwo)
• wzmacnianie pozycji Polski w NATO i relacjach transatlantyckich poprzez skuteczną mobilizację Polonii amerykańskiej wokół kwestii bezpieczeństwa wschodniej flanki NATO.

2. Gospodarka, innowacje i kapitał

Polonia jako pomost gospodarczy i technologiczny

• przyciąganie inwestycji do Polski (FDI, venture capital, family offices)
• mentoring dla polskich startupów i firm technologicznych
• transfer know-how z Doliny Krzemowej, Wall Street, sektora medycznego i energetycznego
• tworzenie platform typu Polish American Innovation Network

Kluczowe sektory: AI, cyberbezpieczeństwo, energia, biotechnologia, medycyna, obronność.

3. Nauka, edukacja i kapitał ludzki

Polonia jako globalna sieć wiedzy

• programy „visiting professors” i sabbaticals dla naukowców z Polski i USA
• wspólne granty badawcze i konsorcja uczelni
• stypendia dla młodych talentów z Polski i USA
• powroty czasowe („brain circulation”, nie tylko „brain drain”)

4. Wizerunek Polski i dyplomacja kulturowa

Polonia jako ambasador nowoczesnej Polski

• promocja Polski jako kraju innowacyjnego, nie tylko historycznego
• wspieranie kultury wysokiej, filmu, literatury, sztuki współczesnej
• reagowanie na fałszywe narracje historyczne
• obecność Polaków w mediach głównego nurtu
• sieć polonijnych ekspertów i grup zadaniowych

5. Społeczeństwo obywatelskie i doświadczenie instytucjonalne

Polonia jako „laboratorium demokracji”

• transfer najlepszych praktyk zarządzania NGO i instytucji publicznych
• doradztwo w zakresie transparentności, fundraisingu, governance
• wsparcie dla samorządów, think tanków i inicjatyw oddolnych

6. Demografia i migracja

Polonia jako rezerwuar talentów

• zachęcanie do powrotów (stałych lub rotacyjnych)
• programy dla młodej Polonii: staże, rezydencje, „Polska jako opcja”
• łączenie Polonii z nową emigracją po 2004 r.
• budowanie nowoczesnej tożsamości polskiej poza krajem
• Model: „Globalny Polak” – status współpracy z państwem.

7. Kultura, historia i tożsamość

Polonia jako strażnik i promotor narracji

• promocja polskiej historii XX i XXI w.
• wsparcie instytucji kultury, archiwów i mediów polonijnych
• nowoczesna narracja: sukces, innowacja, wkład Polaków w świat
• digitalizacja dziedzictwa Polonii
• fundusz narracji narodowej i mediów diaspory

8. Warunek kluczowy: zmiana podejścia państwa do Polonii

Polonia nie będzie skutecznie wspierać Polski, jeśli:

• jest traktowana instrumentalnie lub symbolicznie
• nie ma realnego wpływu i kanałów dialogu
• decyzje zapadają wyłącznie w Warszawie, bez konsultacji z diasporą
• jest nie obecna w debacie politycznej w Polsce.

Potrzebne są:

• stałe mechanizmy współpracy (nie „akademie ku czci”)
• transparentność finansowa i instytucjonalna
• uznanie Polonii jako partnera strategicznego, a nie petenta
• zaprzestanie polityki pustych haseł:” Polonia najlepszym ambasadorem Polski”
• traktowanie Polonii jako partnera strategicznego, nie folkloru
• depolityzacja relacji diaspora–państwo

Konkluzja:

Kapitał Polonii – finansowy, społeczny, kompetencyjny i soft power – pozostaje jednym z najmniej wykorzystanych zasobów rozwojowych Polski po 1989 roku. Polonia amerykańska, kanadyjska, australijska, brytyjska i europejska dysponuje znacznym potencjałem inwestycyjnym, sięgającym dziesiątek miliardów dolarów rocznie. Jednak brak spójnych narzędzi, strategicznej wizji współpracy, stabilnych kanałów komunikacji oraz przewidywalnych zachęt sprawia, że większość tego kapitału nigdy nie trafia do Polski. Światowe diaspory odgrywają dziś rolę coraz bardziej strategiczną – jako inwestorzy, doradcy, partnerzy dyplomatyczni i eksperci. Polska może znacznie zyskać, jeśli zbuduje nowoczesny model współpracy z 20-milionową Polonią. Oznacza to nie tylko docenienie historycznych zasług emigracji, lecz także otwarcie państwa na globalną wiedzę, kapitał i sieci wpływu. Nie sama obecność diaspory decyduje o jej roli, lecz zdolność państwa do współpracy z nią i sama wola polityczna nad Wisłą, którą do dziś blokują ustalenia z Magdalenki.