Przy ubieganiu się o świadczenia z pomocy społecznej jednym z najważniejszych kryteriów jest wysokość dochodu. Obecnie próg dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1010 zł, natomiast dla osoby w rodzinie – 823 zł na osobę. Kwoty te obowiązują od 1 stycznia 2025 roku. Przepisy przewidują jednak możliwość udzielenia pomocy także osobom, których dochody przekraczają te wartości. Chodzi o specjalny zasiłek celowy.
Zasiłek mimo przekroczenia kryterium dochodowego
Podstawę stanowi art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z nim w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie przekraczającej kryterium dochodowe może zostać przyznany specjalny zasiłek celowy. Co istotne, takiego świadczenia nie trzeba zwracać.
Ustawodawca wprowadził jednak ograniczenie jego wysokości. W przypadku osoby samotnie gospodarującej specjalny zasiłek celowy nie może przekroczyć kryterium dochodowego tej osoby, czyli obecnie 1010 zł. W przypadku rodziny maksymalna wysokość świadczenia nie może przekroczyć kryterium dochodowego rodziny. Jest ono obliczane poprzez pomnożenie 823 zł przez liczbę osób w rodzinie. Oznacza to przykładowo, że dla czteroosobowej rodziny kryterium wynosi 3292 zł.
Specjalny zasiłek celowy może zostać przeznaczony na pokrycie konkretnej, niezbędnej potrzeby. W praktyce pomoc może dotyczyć np. zakupu leków czy innych pilnych wydatków, których osoba znajdująca się w trudnej sytuacji nie jest w stanie samodzielnie sfinansować. Rządowy portal jako przykład wykorzystania specjalnego zasiłku celowego dla osób przekraczających próg dochodowy wskazuje właśnie zakup leków.
Jest też pomoc, którą trzeba zwrócić
Przepisy przewidują jeszcze jedną możliwość pomocy osobom, które zarabiają więcej, niż wynoszą ustawowe progi.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach MOPS może przyznać osobie lub rodzinie przekraczającej kryterium dochodowe zwykły zasiłek celowy, zasiłek okresowy albo pomoc rzeczową. W tym przypadku może jednak zostać postawiony warunek zwrotu części lub całości otrzymanej pomocy.
To istotna różnica. Specjalny zasiłek celowy przyznany na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy nie podlega zwrotowi, natomiast pomoc przyznana na podstawie kolejnego punktu tego przepisu może wiązać się z obowiązkiem jej częściowego lub całkowitego oddania.
Ostatecznie to ośrodek pomocy społecznej, po analizie konkretnego przypadku, decyduje, czy zachodzą przesłanki do przyznania świadczenia.