Jak informuje "Rzeczpospolita", MSWiA od grudnia 2023 r. wydało już ponad 2,7 tys. decyzji przywracających świadczenia, a kwota wypłaconych wyrównań sięgnęła blisko 436 mln zł. Kolejne osoby odzyskują pieniądze na drodze administracyjnej, bez zmiany samej ustawy.
Tzw. ustawa dezubekizacyjna z grudnia 2016 r. obniżyła emerytury i renty osobom uznanym za pełniące służbę na rzecz totalitarnego państwa w PRL. Regulacja autorstwa PiS od początku była przedmiotem sporu prawnego, m.in. ze względu na zarzut stosowania odpowiedzialności zbiorowej.
Według MSWiA obniżenie świadczeń następowało bez indywidualnej oceny zasług, postawy czy ewentualnych przewinień poszczególnych osób.
Dezubekizacja odwracana ścieżką administracyjną. Decyduje MSWiA
Resort poinformował "Rz", że od 13 grudnia 2023 r. wydał łącznie ponad 2,7 tys. pozytywnych decyzji, 40 decyzji negatywnych oraz blisko tysiąc decyzji umarzających postępowania – w obu instancjach.
Podstawą przywracania świadczeń jest art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, który pozwala ministrowi spraw wewnętrznych, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłączyć stosowanie przepisów obniżających świadczenie.
Administracyjna ścieżka nabrała znaczenia wobec braku zmian ustawowych. Nowelizacja przepisów wymagałaby pełnego procesu legislacyjnego, a jej wejście w życie zależałoby również od stanowiska prezydenta Karola Nawrockiego.
W rezultacie skutki ustawy są obecnie w znacznym stopniu odwracane poprzez indywidualne decyzje administracyjne, zamiast jednej regulacji uchylającej jej konsekwencje – czytamy.
Byli funkcjonariusze PRL odzyskują pełne emerytury. 2,6 mld zł wyrównań
Według danych MSWiA do końca września 2025 r. państwo wypłaciło także blisko 2,6 mld zł wyrównań w wykonaniu prawomocnych wyroków sądowych przywracających świadczenia. Resort wskazuje, że wieloletnie postępowania sądowe generowały dodatkowe koszty dla państwa.
Istotne znaczenie dla orzecznictwa miała uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z września 2020 r. SN wskazał, że ocena "służby na rzecz totalitarnego państwa" powinna uwzględniać wszystkie okoliczności indywidualnej sprawy, w tym przebieg służby, charakter wykonywanych zadań oraz indywidualne działania funkcjonariusza.
W sprawach dotyczących ustawy zapadały również rozstrzygnięcia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. ETPC w sprawie Bieliński przeciwko Polsce stwierdził naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie oraz prawa do skutecznego środka odwoławczego. Trybunał nie przesądził jednak w tym orzeczeniu, że sama konstrukcja ustawy dezubekizacyjnej naruszała Konwencję praw człowieka.
Czytaj też:
Ubeckie apanaże