Międzynarodowi eksperci: jest potrzeba wprowadzenia terapii genowej w leczeniu rdzeniowego zaniku mięśni (SMA)

Międzynarodowi eksperci: jest potrzeba wprowadzenia terapii genowej w leczeniu rdzeniowego zaniku mięśni (SMA)

Dodano: 7
Warsztaty „Wdrażanie terapii genowej w leczeniu rdzeniowego zaniku mięśni (SMA) – doświadczenia międzynarodowe”
Warsztaty „Wdrażanie terapii genowej w leczeniu rdzeniowego zaniku mięśni (SMA) – doświadczenia międzynarodowe”
Dzięki terapii genowej dzieci chore na SMA mają szansę na normalne życie ‒ przekonują eksperci z krajów, w których leczenie jest stosowane. W Polsce innowacyjne terapie w chorobach rzadkich mają szansę być dostępne już w 2021 r. dzięki Funduszowi Medycznemu ‒ podkreślali uczestnicy międzynarodowych warsztatów eksperckich zorganizowanych przez tygodnik Do Rzeczy.

Rdzeniowy zanik mięśni (SMA) to rzadka choroba uwarunkowana genetycznie. W przypadku najcięższej postaci (SMA 1) objawy mogą wystąpić już w pierwszym miesiącu życia. ‒ Bez leczenia choroba prowadzi do bardzo głębokiej niesprawności, często już pod koniec pierwszego roku życia pojawia się niewydolność oddechowa ‒ mówiła prof. Anna Kostera-Pruszczyk, kierownik Kliniki Neurologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Przełomem w leczeniu stało się pojawianie się pierwszego leku modyfikującego przebieg choroby (jest dostępny w Polsce dla wszystkich osób z SMA od stycznia 2019 r.). Podaje się go przewlekle, co cztery miesiące, w postaci wlewu do kanału kręgowego.

Terapia genowa: jednokrotne podanie

W maju 2020 r. w Unii Europejskiej została zarejestrowana terapia genowa, którą wystarczy podać raz w życiu. ‒ Za pomocą wektora wirusowego dostarcza ona informacji genetycznej, która pozwala na syntetyzowanie brakującego białka. Powoduje to, że neurony ruchowe pełnią swoje zadania, zapewniając prawidłowe działanie mięśni ‒ podkreślała prof. Kostera-Pruszczyk. W Polsce terapia nie jest jeszcze refundowana, jednak kilkanaścioro dzieci było już nią leczonych, głównie dzięki zbiórkom pieniędzy. Na świecie terapię genową podano do tej pory ok. 1 tys. dzieci.

Prof. Piotr Czauderna, przewodniczący Rady do spraw Ochrony Zdrowia w ramach Narodowej Rady Rozwoju przy Prezydencie RP, zaznaczył, że m.in. w celu finansowania innowacyjnych terapii w onkologii i chorobach rzadkich powstał Fundusz Medyczny. ‒ Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) ma do końca lutego 2021 r. dokonać przeglądu innowacyjnych terapii w chorobach rzadkich i nowotworach, co do których istnieje niezaspokojona potrzeba medyczna, siła dowodów naukowych, ściśle określona populacja pacjentów oraz realizacja priorytetów zdrowotnych Państwa ‒ mówił prof. Czauderna. Podkreślił, że to, czy na tej liście znajdzie się terapia genowa w leczeniu SMA, zależy od AOTMiT, a refundacja publiczna od decyzji Ministra Zdrowia i negocjacji z firmami farmaceutycznymi.

Doświadczenia terapii genowej w Izraelu

Prof. Aviva Fattal Valevski, neurolog dziecięcy, kierująca Oddziałem Neurologii Dziecięcej w Sourasky Medical Center w Izraelu, oraz dr Liora Sagi, neurolog dziecięcy, kierująca Oddziałem Nerwowo-Mięśniowym w Sourasky Medical Center (to ośrodek, w którym prowadzone jest leczenie terapią genową dzieci z SMA w Izraelu), dzieliły się swoimi doświadczeniami z wprowadzania terapii.

Do tej pory w Izraelu terapię genową otrzymało 10 dzieci z SMA. Podanie leku było poprzedzone opracowaniem listy kryteriów, określających populację pacjentów, którym można w ten sposób najbardziej pomóc. ‒ Terapia genowa to rewolucja, najlepsze efekty osiąga się, gdy podanie ma miejsce w okresie przedobjawowym oraz u dzieci, które nie skończyły 6 miesięcy lub rozpoczęły leczenie innymi terapiami w leczeniu SMA przed ukończeniem 6 miesięcy ‒ mówiła prof. Aviva Fattal Valevski.

Jak finansować nowe terapie: przykład Włoch

Prof. Claudio Jommi, dyrektor Studiów z Zarządzania Międzynarodowymi Systemami Ochrony Zdrowia oraz Farmakoekonomiki na Wyższej Szkole Zarządzania w Bocconi we Włoszech, relacjonował, jak włoski system ochrony zdrowia radzi sobie z udostępnianiem innowacyjnych terapii w chorobach rzadkich: ‒ We Włoszech toczą się jeszcze negocjacje cenowe z producentem terapii genowej w SMA, jednak już zyskała ona wysoki status innowacyjności, dzięki czemu jest finansowana w ramach specjalnego funduszu publicznego. Zwykle przy tego typu terapiach mają miejsce umowy o zastosowaniu różnego rodzaju mechanizmów dzielenia ryzyka między płatnikiem a firmą ‒ podkreślał prof. Jommi.

Podstawą podjęcia decyzji o finansowaniu terapii genowej w SMA we Włoszech ze środków publicznych była opinia, że istnieje niezaspokojona potrzeba medyczna takiego leczenia, brano też pod uwagę wartość terapeutyczną oraz siłę dowodów naukowych.

Niezaspokojona potrzeba medyczna w Polsce

Na wprowadzenie terapii genowej w SMA czeka w Polsce środowisko pacjentów. ‒ Obecnie na świecie otrzymało ją już ponad tysiąc dzieci; widzimy, jak szybki sposób działania ma ten lek, u zdecydowanej większości przynosi on znakomite efekty ‒ mówił Kacper Ruciński z Fundacji SMA. Zdaniem Stanisława Maćkowiaka, prezesa Federacji Pacjentów Polskich oraz Krajowego Forum Orphan, finansowanie ze środków publicznych tego typu terapii to forma wyrównania szans chorych na choroby rzadkie. ‒ Fundusz Medyczny daje możliwości uzyskania środków na finansowanie, a włoski system może być dla nas pewnym wzorem do wykorzystania ‒ zaznaczył.

Również Katarzyna Skrętowska-Szyszko, dyrektor Zespołu Spraw Społecznych w Biurze Rzecznika Praw Dziecka oraz Marzanna Bieńkowska, zastępca dyrektora Departamentu Dialogu Społecznego i Komunikacji Biura Rzecznika Praw Pacjenta podkreślały potrzebę finansowania terapii genowej w Polsce. W biurach rzecznika praw pacjenta i rzecznika praw dziecka często szukają pomocy rodzice, prosząc o wsparcie zbiórek pieniędzy na leczenie.

Potrzebę wprowadzenie udostępnienia terapii genowej widzą też eksperci systemu ochrony zdrowia: ‒ Terapia, która zastępuje uszkodzony genom jest bardzo atrakcyjna pod względem farmakoekonomicznym, jej zastosowanie ma długotrwały wpływ nie tylko na pacjenta, ale też na jego rodzinę, zmniejsza też tzw. koszty pośrednie. Musimy poszukać najkorzystniejszych dla pacjentów rozwiązań, jak finansować tego typu innowacyjne, wartościowe terapie ‒ podkreślał prof. Marcin Czech, prezes-elekt Polskiego Towarzystwa Farmakoekonomicznego i były wiceminister zdrowia. ‒ Wprowadzenie do refundacji pierwszego leku na SMA w 2019 r. zabezpieczyło najpilniejsze potrzeby pacjentów. Teraz musimy odpowiedzieć sobie na pytanie, czy te potrzeby nadal istnieją. Odpowiedź brzmi zdecydowanie „tak” i tą drogą podążają też inne państwa ‒ zaznaczyła Magdalena Władysiuk z Central and Eastern European Society of Technology Assessment in Health Care (CEESTAHC) i firmy HTA Consulting.

Bardzo ważnym dokonaniem w kontekście wczesnej diagnozy i wczesnego wdrożenia skutecznej terapii jest włączenie badania w kierunku rdzeniowego zaniku mięśni (SMA) do narodowego programu badań przesiewowych noworodków. W 2021 r. ma zostać wykonanych 141 tys. badań w 10 województwach, a w roku 2022 zaplanowano 274 tys. badań w całym kraju. Wczesna diagnostyka i dostęp do wszystkich skutecznych terapii dla chorych na SMA umieści Polskę wśród liderów państw Unii Europejskiej i znacząco poprawi życie chorych na rdzeniowy zanik mięśni.

Warsztaty „Wdrażanie terapii genowej w leczeniu rdzeniowego zaniku mięśni (SMA) – doświadczenia międzynarodowe” organizował tygodnik „Do Rzeczy”. Patronami byli: Fundacja SMA, Federacja Pacjentów Polskich, HTA Consulting; partnerem firma Novartis.

+
 7
Czytaj także