Od początku realizacji programu, z bezpłatnego wsparcia skorzystało już niemal 1,8 mln osób. Program obejmuje nie tylko leczenie, ale również zakwaterowanie, pełne wyżywienie oraz zwrot kosztów przejazdu do ośrodka i z powrotem.
To jedna z mniej znanych form pomocy oferowanych przez ZUS. Jej celem jest poprawa stanu zdrowia uczestników i umożliwienie im powrotu do aktywności zawodowej, zanim konieczne będzie przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy.
Program rehabilitacji leczniczej działa od 1996 roku i jest elementem tzw. prewencji rentowej. Zakład podkreśla, że odpowiednio wcześnie wdrożona rehabilitacja pozwala wielu osobom odzyskać sprawność i kontynuować pracę zawodową.
Obecnie rehabilitacja prowadzona jest m.in. dla osób z chorobami narządu ruchu, schorzeniami układu krążenia i oddechowego, chorobami narządu głosu, schorzeniami psychosomatycznymi, po leczeniu nowotworu piersi oraz z uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego.
Jak przypomina dyrektorka Departamentu Prewencji i Rehabilitacji ZUS Elżbieta Dobrowolska, zakres programu był stopniowo rozszerzany. Rehabilitacja narządu ruchu i układu krążenia prowadzona jest od początku funkcjonowania programu, natomiast rehabilitacja osób z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego po pilotażu została na stałe wprowadzona od 2025 roku.
Statystyki pokazują, że w latach 2016–2025 najliczniejszą grupę uczestników stanowiły osoby w wieku od 50 do 59 lat. Ponad 57 proc. korzystających z programu stanowiły kobiety.
ZUS pokrywa wszystkie koszty
Osoby zakwalifikowane do programu nie ponoszą żadnych kosztów związanych z rehabilitacją. Zakład finansuje cały turnus, obejmujący leczenie, pobyt w ośrodku rehabilitacyjnym, pełne wyżywienie oraz zwrot kosztów przejazdu najtańszym środkiem komunikacji publicznej.
Standardowy turnus trwa 24 dni. W uzasadnionych przypadkach lekarz prowadzący rehabilitację może – za zgodą ZUS – skrócić lub wydłużyć pobyt. Rehabilitacja może odbywać się w formie stacjonarnej, z zakwaterowaniem w ośrodku, albo ambulatoryjnej, bez konieczności noclegu.
Kto może skorzystać? Jak złożyć wniosek?
Program jest skierowany przede wszystkim do osób aktywnych zawodowo, które z powodu choroby lub urazu są zagrożone utratą zdolności do pracy, ale istnieje realna szansa, że rehabilitacja pozwoli im wrócić do wykonywania obowiązków.
Ze skierowania mogą skorzystać również osoby pobierające zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego oraz rentę okresową z tytułu niezdolności do pracy.
Co istotne, uprawnieni mogą być także emeryci, jeśli nadal pracują i podlegają ubezpieczeniom społecznym, np. z tytułu umowy o pracę lub umowy zlecenia. Podobne zasady obowiązują osoby pobierające emerytury pomostowe, emerytury mundurowe, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne czy świadczenia przedemerytalne.
Procedura rozpoczyna się u lekarza prowadzącego leczenie. To on ocenia, czy pacjent spełnia warunki do skierowania na rehabilitację finansowaną przez ZUS, i wypełnia formularz PR-4. Wniosek można złożyć w dowolnej placówce ZUS, przesłać pocztą albo przekazać elektronicznie za pośrednictwem portalu eZUS lub aplikacji mZUS dla Lekarza. Do dokumentów warto dołączyć pełną dokumentację medyczną.
Po wpłynięciu wniosku lekarz orzecznik ZUS ocenia potrzebę rehabilitacji. Może to zrobić zarówno po badaniu pacjenta, jak i wyłącznie na podstawie dokumentacji. Od kwietnia 2026 roku takie uprawnienia mają również fizjoterapeuci zatrudnieni w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
ZUS podkreśla, że przez blisko trzy dekady program pomógł już niemal 1,8 mln osób odzyskać sprawność i uniknąć trwałej niezdolności do pracy.