W jej rezultacie przedsiębiorstwo może zostać doprowadzone do utraty płynności finansowej i poważnych komplikacji w prowadzeniu działalności gospodarczej. Blokada środków oznacza brak możliwości wypłacania wynagrodzeń pracowników, uregulowania bieżących zobowiązań czy opłacania faktur. Ponadto wiąże się również z trudnościami w wywiązywaniu się z zobowiązań wobec kontrahentów i utratą zaufania ze strony partnerów biznesowych.
Ujmując rzecz najogólniej, zablokowanie rachunku firmy możliwe jest w następujących sytuacjach:
- zajęcie komornicze za niezapłacone zobowiązania;
- przestępstwa finansowe lub podejrzenie prania pieniędzy;
- problemy z weryfikacją danych – np. brak aktualizacji danych firmy
- przekroczenie regulacji bankowych – np. podejrzane przelewy lub brak zgłoszeń do urzędów
- błąd systemu lub działanie prewencyjne banku
Blokada konta firmowego – dwa tryby
Co do zasady w polskim prawie mamy dwa tryby możliwości zablokowania kont bankowych przedsiębiorcy. W pierwszym stanowi ona środek zabezpieczający stosowany nawet przed terminem wymagalności zobowiązania podatkowego. Wystarczy, że Urząd Skarbowy uzna, że zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane.
W praktyce organ podatkowy może dokonać zajęcia w każdym przypadku, gdy uzna, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Zajęcie rachunku może nastąpić na każdym etapie, także przed zakończeniem kontroli podatkowej lub celno-skarbowej, a więc zanim podatnik dowie się o ewentualnie ustalonych nieprawidłowościach, nawet jeśli w rzeczywistości nie mają one miejsca.
Rachunek bankowy może też zostać zablokowany poprzez STIR (System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej). Tu automatyczna analiza przeprowadzana jest w oparciu o algorytm, opierający się na kilku kryteriach:
- ocena transakcji w kontekście działalności gospodarczej i ich uzasadnienia;
- identyfikacja nietypowych zachowań podatników;
- analiza transakcji z krajami o wysokim ryzyku wyłudzeń skarbowych;
- ocena działalności gospodarczej pod kątem podatności na wyłudzenia;
- weryfikacja powiązań z podmiotami, które mogą być zaangażowane w wyłudzenia skarbowe.
Jak wskazuje w rozmowie z Prawo.pl resort finansów, "w tym wypadku: "do blokady rachunku bankowego dochodzi wyłącznie w sytuacji, gdy z informacji posiadanych przez organ wynika, że podmiot kwalifikowany może wykorzystywać działalność banków do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub do czynności zmierzających do wyłudzenia skarbowego, a blokada rachunku podmiotu była konieczna, aby temu przeciwdziałać".
W trybie tym blokadą można objąć tylko podmioty kwalifikowane, czyli podmioty enumeratywnie wskazane w przepisach.
Nowelizacja sierpniowa – rozszerzenie uprawnień KAS
Po nowelizacji ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej z sierpnia 2025 roku urzędnicy nie muszą już zawiadamiać firmy o kontroli. Mogą kontrolować firmę bez wcześniejszego uprzedzenia i zająć jej konta bankowe.
Jest to możliwe przy "uzasadnionym podejrzeniu nieprawidłowości". W praktyce daje jednak fiskusowi znacznie większą swobodę działania i możliwość blokowania kont (nawet tych prywatnych).
Krajowa Administracja Skarbowa otrzymała również szereg narzędzi, które wspomagają kontrole podatników. Obecnie wdrażane są zaawansowane systemy analityczne, opierające się na sztucznej inteligencji.
AI ma natychmiastowo łączyć dane pozyskiwane z różnego rodzaju systemów kontroli oraz porównywać je z danymi zgromadzonymi w Krajowym Systemie e-Faktur, urzędów celnych, banków bądź Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.