Projekt przewiduje wprowadzenie czasowego podatku od nadzwyczajnych zysków (tzw. windfall tax) osiąganych przez przedsiębiorstwa zajmujące się wytwarzaniem i obrotem paliwami ciekłymi z zagranicą na podstawie posiadanej koncesji na obrót paliwami z zagranicą, podało Ministerstwo Finansów.
Cel nowych przepisów? Rząd: Finansowanie ochrony konsumentów i przedsiębiorców
"Nowe przepisy mają pomóc sfinansować działania chroniące konsumentów i przedsiębiorców przed skutkami wzrostu cen paliw. Rozwiązanie to stanowi odpowiedź na nadzwyczajną sytuację gospodarczą spowodowaną konfliktem zbrojnym na Bliskim Wschodzie, który doprowadził do blokady Cieśniny Ormuz i skokowego wzrostu cen ropy naftowej. W wyniku tych wydarzeń część przedsiębiorstw działających w sektorze paliwowym osiągnęła wyjątkowo wysokie zyski, które nie wynikały z poprawy efektywności operacyjnej czy nowych inwestycji, lecz z zewnętrznego szoku podażowego" – czytamy w komunikacie.
Wzrostowi marż towarzyszył wzrost cen paliw na rynku krajowym, co wymusiło podjęcie przez państwo kosztownych działań osłonowych, obejmujących przede wszystkim obniżenie stawki VAT na benzynę i olej napędowy do 8 proc. oraz redukcję akcyzy na paliwa silnikowe do najniższego poziomu dopuszczonego przez Unię Europejską. Łączny koszt fiskalny tych działań obciążył budżet państwa kwotą kilku miliardów złotych, wyjaśniono.
Działania te – choć niezbędne dla ochrony konsumentów i przedsiębiorców, a tym samym stabilizacji gospodarki – doprowadziły do powstania pewnej asymetrii: ciężar wsparcia cenowego obciążył budżet państwa, a więc pośrednio ogół podatników, podczas gdy część przedsiębiorstw sektora paliwowego osiągnęła ponadprzeciętne wyniki finansowe. Projektowana regulacja ma na celu korektę tej nierównowagi oraz proporcjonalne wyważenie interesu publicznego i interesu prywatnego w sytuacji nadzwyczajnych zaburzeń na rynku paliw, czytamy dalej.
"Nowe przepisy wpisują się w dotychczasową praktykę międzynarodową i nawiązują do podobnych mechanizmów stosowanych z powodzeniem w wielu państwach Unii Europejskiej w okresie kryzysu energetycznego po agresji Rosji na Ukrainę" – podkreślił resort.
Co przewiduje rządowy projekt?
Najważniejsze rozwiązania są następujące:
– Wprowadzony zostaje czasowy podatek od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych, obejmujący okres od 1 marca do 31 grudnia 2026 r.
– Aby ustalić, czy przedsiębiorstwo osiągnęło nadzwyczajny zysk, przychody faktyczne zostaną porównane z przychodami hipotetycznymi.
– Przychody hipotetyczne wylicza się na bazie średnich marż osiąganych przez firmę w 2025 r., które dodatkowo powiększa się o 20 proc. Ma to uchronić podatników przed opodatkowaniem zysków wynikających ze zwykłego rozwoju i wahań rynkowych.
– Opodatkowaniu będzie podlegała wyłącznie nadwyżka ponad tak ustalony próg referencyjny.
– Stawka podatku wyniesie 60 proc. wyliczonej podstawy opodatkowania (nadzwyczajnego zysku).
– Podatek będzie rozliczany za pomocą miesięcznych zaliczek obliczanych narastająco oraz w ramach ostatecznego rozliczenia rocznego składanego do 30 kwietnia 2027 r.
– Pierwsza zaliczka, obejmująca okres od marca do lipca 2026 r., zostanie rozłożona na cztery równe części, płatne w terminach od września do grudnia 2026 r. Mechanizm ten ograniczy ryzyko zaburzeń płynności finansowej przedsiębiorców.
Planowany termin wejścia w życie ustawy to 1 sierpnia 2026 r.
Czytaj też:
Ważne informacje dla kierowców. Rząd wycofuje się z obniżki akcyzy na paliwaCzytaj też:
Koniec z tańszym paliwem. Jest decyzja