Prezydent Karol Nawrocki zdecydował o odebraniu Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu.
Polityk opublikował nagranie, w którym wyjaśnił powody decyzji. – Ofiar naszych przodków nie można zdradzić milczeniem (...). My Polacy pamiętam o swoich. Nie porzucamy ich i zawsze się o nich upominamy. (...) Prawda historyczna nie jest i nie może być kartą przetargową. Dla zdecydowanej większości polskiego społeczeństwa UPA jest formacją odpowiedzialną za okrutne zbrodnie na Polakach – rozpoczął Nawrocki.
– Wobec zgody prezydenta Zełenskiego na nadanie jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy nazwy "bohaterów UPA", po konsultacji z kapitułą, podjąłem decyzję o odebraniu orderu prezydentowi Ukrainy – poinformował prezydent.
– Chcę podkreślić, decyzja ta nie jest przeciwko narodowi ukraińskiemu. Nie zmienia strategicznego kierunku polskiej polityki bezpieczeństwa. Wspieraliśmy i wspieramy Ukrainę, bo wiemy, że rosyjska agresja stanowi zagrożenie dla Polski i całej Europy – mówi Karol Nawrocki.
– Order Orła Białego nie jest zwykłym wyróżnieniem. Jest symbolem najwyższego zaufania RP. Oznacza szczególną więź z państwem polskim i wdzięczność narodu. (...) Prezydent RP jest Wielkim Mistrzem Orderu i ma obowiązek stać na straży honoru tego odznaczenia – wskazał. – Rosja jest agresorem, a Putin to zbrodniarz – dodał.
– Polska będzie konsekwentnie strzegła pamięci swoich obywateli oraz godności własnych symboli państwowych. Polska będzie broniła swoich interesów i wartości. Polska nie zgodzi się na gloryfikowanie tych, którzy mordowali Polaków – powiedział prezydent, ogłaszając swoją decyzję.
Do wejścia tej decyzji w życie potrzebna jest jeszcze kontrasygnata premiera.
Dotychczas jedyną osobą, która straciła order był Wincenty Witos. Najwyższe państwowe odznaczenie zostało mu odebrane w 1932 r., ostatecznie odzyskał je siedem lat później.
Spór o "bohaterów UPA"
Cała sprawa zaczęła się pod koniec maja. Wtedy Wołodymyr Zełenski zdecydował o nadaniu Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych "Północ" honorowego imienia "Bohaterów UPA". Prezydent Ukrainy tłumaczył, że decyzja ma służyć "przywróceniu historycznych tradycji narodowego wojska" i podkreśleniu zasług jednostki w obronie kraju.
Na decyzję Kijowa odpowiedział prezydent Karol Nawrocki. 29 maja poinformował, że zwołuje Kapitułę Orderu Orła Białego, a jednym z tematów obrad będzie możliwość odebrania odznaczenia Zełenskiemu. Posiedzenie kapituły odbyło się 8 czerwca. Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz przekazał po obradach, że kapituła przedstawiła swoją opinię Karolowi Nawrockiemu. – Prezydent podejmie decyzję w odpowiednim czasie – poinformował.