Towary pochodzące z izraelskich osiedli na okupowanych terytoriach palestyńskich nadal trafiają na europejskie rynki. Eksporterzy wykorzystują sposoby utrudniające ustalenie ich rzeczywistego pochodzenia – wynika z raportu organizacji Global Echo, opisanego w poniedziałek (10 sierpnia) przez "Daily Sabah", największy anglojęzyczny dziennik w Turcji.
Raport dotyczy przede wszystkim produktów rolnych, m.in. daktyli, owoców cytrusowych, ziół, owoców i warzyw. Autorzy przeanalizowali ponad 30 tys. dokumentów eksportowych dotyczących ponad 6,8 tys. transportów rolnych z Izraela w okresie od października 2017 do lutego 2026 r. Spośród 5,9 tys. przesyłek skierowanych do Europy 17,2 proc. miało zawierać produkty pochodzące z żydowskich osiedli. W przypadku dostaw do UE odsetek ten wyniósł 19,2 proc.
Według raportu towary wytwarzane przez żydowskich osadników trafiają do Europy m.in. dzięki ukrywaniu rzeczywistego miejsca produkcji. Jedną z metod ma być podawanie izraelskiego kraju pochodzenia przy jednoczesnym umieszczaniu adresu lub kodu pocztowego wskazującego na osiedle.
W innych przypadkach eksporterzy posługują się adresami znajdującymi się na terytorium Izraela. Kolejną praktyką ma być mieszanie produktów z osiedli z towarami wyprodukowanymi w Izraelu w tych samych magazynach lub zakładach pakujących.
Autorzy raportu przeanalizowali łańcuchy dostaw trzech dużych izraelskich eksporterów – Hadiklaim, Mehadrin Ltd. oraz Yonatan Packing and Marketing. Zastrzegli, że pełna skala handlu produktami z żydowskich osiedli pozostaje trudna do określenia, ponieważ ani Izrael, ani UE nie publikują kompletnych danych dotyczących eksportu tego rodzaju towarów.
Izraelska okupacja Palestyny. Handel z UE ma się dobrze
Na poziomie UE nie obowiązuje obecnie całkowity zakaz importu produktów wytwarzanych w izraelskich osiedlach. W lipcu Komisja Europejska przedstawiła państwom członkowskim możliwe rozwiązania, w tym całkowity lub częściowy zakaz importu, zaporowe cła oraz system licencji importowych. Ministrowie spraw zagranicznych UE omawiali propozycje 13 lipca, jednak nie osiągnięto porozumienia.
Część państw podjęła działania na własną rękę. Hiszpania wprowadziła zakaz importu produktów wytworzonych przez osadników, podobnie postąpiła Belgia.
Irlandia przyjęła ustawę zakazującą importu takich towarów, która ma wejść w życie po zakończeniu procedur. Holandia zaś wprowadziła zakaz importu, zakupu i sprzedaży produktów z izraelskich osiedli, który ma obowiązywać od 22 września. Francja i Szwecja opowiadają się natomiast za rozwiązaniem na poziomie całej UE.
Według autorów raportu problemem jest m.in. rozłożenie odpowiedzialności za weryfikację pochodzenia towarów. Europejskie służby celne muszą ustalać, czy wskazany kod pocztowy odpowiada osiedlu znajdującemu się na okupowanych terytoriach, co stwarza możliwość obchodzenia obowiązujących zasad.
Specjalny sprawozdawca ONZ do spraw okupowanych terytoriów palestyńskich stoi na stanowisku, że osiedla żydowskie na Zachodnim Brzegu i we Wschodniej Jerozolimie noszą znamiona zbrodni wojennej. Politykę Izraela w tej kwestii oficjalnie potępia większość członków ONZ, w tym Unia Europejska.
Czytaj też:
"Zaskoczyć i zaatakować". Tajemnicze doniesienia z Izraela