Pani Anna złożyła wniosek o rentę wdowią w lutym 2025 roku. Na zakończenie sprawy czekała aż 13 miesięcy, ponieważ ZUS i KRUS musiały wymieniać między sobą informacje. Mimo tak długiego oczekiwania kobieta nie otrzymała odsetek za opóźnienie. Rzecznik Praw Obywatelskich alarmuje, że podobne problemy mogą dotyczyć osób, których świadczenia obsługują różne organy rentowe.
Renta wdowia pozwala połączyć rentę rodzinną po zmarłym małżonku z własną emeryturą lub rentą. Uprawniony może otrzymywać 100 proc. jednego świadczenia oraz 15 proc. drugiego.
Problem pojawia się, gdy za wypłatę świadczeń odpowiadają różne instytucje. Oprócz ZUS i KRUS mogą to być Wojskowe Biura Emerytalne, Biuro Emerytalne Służby Więziennej oraz Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA. Wówczas urzędy muszą wymieniać między sobą informacje niezbędne do ustalenia prawa do wypłaty.
Na decyzję czekały nawet 13 miesięcy
RPO opisał trzy przypadki pokazujące konsekwencje takiej procedury. Pani Anna złożyła wniosek 5 lutego 2025 roku. ZUS i KRUS wymieniały informacje przez 13 miesięcy.
Pani Ewa, której świadczeniami zajmowały się ZUS i Biuro Emerytalne Służby Więziennej, czekała prawie 12 miesięcy. W jej przypadku pojawił się dodatkowo błąd dotyczący wysokości świadczenia.
Z kolei sprawa pani Zofii trwała około 10 miesięcy. Problemem okazał się system informatyczny KRUS, który nie uwzględniał informacji dotyczącej wcześniej zawieszonej emerytury rolniczej.
Mimo wielomiesięcznych opóźnień żadna z kobiet nie otrzymała odsetek.
RPO interweniuje. Chodzi również o odsetki
Przepisy przewidują odsetki, jeśli ZUS nie ustali prawa do świadczenia lub nie wypłaci go w odpowiednim terminie. Wyjątkiem są sytuacje, gdy opóźnienie wynika z okoliczności, za które organ nie ponosi odpowiedzialności.
I właśnie na ten wyjątek powoływały się instytucje. Argumentowały, że po otrzymaniu prawidłowych informacji od drugiego organu decyzje wydawały bez zbędnej zwłoki. Problem wynikał natomiast z trwającej wymiany danych pomiędzy urzędami.
RPO uważa, że konsekwencji takiej sytuacji nie powinien ponosić obywatel. "Nie sposób zaakceptować sytuacji, w której skutki przedłużającego się postępowania prowadzonego przez organy rentowe obciążają osobę uprawnioną" – podkreślił Rzecznik.
W piśmie z 30 lipca RPO zwrócił się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o przeanalizowanie sposobu prowadzenia takich postępowań. Chce również oceny przepisów dotyczących odsetek. Zdaniem Rzecznika stanowią one "minimalną rekompensatę" za okres, w którym uprawniony nie mógł korzystać z należnych mu pieniędzy.