Rada Ministrów przyjęła Strategię zarządzania długiem sektora finansów publicznych na lata 2027-2030, przygotowaną przez Ministerstwo Finansów i Gospodarki. Dokument przedstawia prognozy dotyczące zadłużenia państwa oraz konsekwencje zbliżenia się do ustawowych limitów. Według strategii państwowy dług publiczny w relacji do PKB ma wynieść 55,3 proc. w 2026 roku i 55,9 proc. w 2027 roku. Następnie ma nadal rosnąć, osiągając 59,2 proc. w 2029 roku. Dopiero w 2030 roku prognozowany jest spadek do 58,3 proc.
Kluczowy będzie 2028 rok
Dla zastosowania ustawowych procedur znaczenie ma również relacja obliczana zgodnie z art. 38a pkt 3 ustawy o finansach publicznych. Według strategii ma ona wynieść 51,9 proc. w 2026 roku i 54,7 proc. w 2027 roku.
W 2028 roku próg 55 proc. mają przekroczyć już obie relacje wymagane przez ustawę. Właśnie dlatego Ministerstwo Finansów wskazuje ten rok jako kluczowy.
"W przypadku realizacji prognoz długu publicznego próg ostrożnościowy 55 proc. PKB określony w ustawie o finansach publicznych zostałby przekroczony przez obie relacje w 2028 r., co oznaczałoby uruchomienie w 2030 r. procedur ostrożnościowych wynikających z ustawy" – wskazano w strategii.
To na razie prognoza oparta na przyjętych założeniach, a nie przesądzenie, że procedury rzeczywiście zostaną uruchomione. Rządowa strategia jest aktualizowana co roku, więc ścieżka zadłużenia może się zmienić.
Co stanie się, jeśli próg zostanie przekroczony?
Konsekwencje mogłyby być istotne dla przyszłego budżetu państwa. Strategia wskazuje, że zastosowanie procedur ostrożnościowych oznaczałoby m.in. konieczność takiego skonstruowania budżetu na 2030 rok, aby zapewnić obniżenie odpowiedniej relacji długu Skarbu Państwa względem poziomu z 2028 roku.
W praktyce oznaczałoby to konieczność podjęcia działań fiskalnych prowadzących do ograniczenia zadłużenia. Dokument nie przesądza jednak konkretnych decyzji przyszłego rządu dotyczących np. podatków czy poszczególnych wydatków.
Jednocześnie prognozowany dług Skarbu Państwa ma wzrosnąć do 60 proc. PKB w 2028 roku i 60,7 proc. w 2029 roku, a w 2030 roku obniżyć się do 59,9 proc.
Konstytucyjny limit nie ma zostać przekroczony
Ministerstwo Finansów rozróżnia kilka sposobów liczenia zadłużenia. To istotne, ponieważ przekroczenie 60 proc. przez dług Skarbu Państwa nie oznacza automatycznie przekroczenia konstytucyjnego limitu zadłużenia.
W całym okresie objętym strategią państwowy dług publiczny ma pozostać poniżej konstytucyjnej granicy 60 proc. PKB. W 2029 roku ma znaleźć się jednak blisko niej, na poziomie 59,2 proc. Znacznie wyższe wartości daje metodologia unijna. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych ma według niej wynieść 67,6 proc. PKB w 2026 roku i 69,3 proc. w 2027 roku, a do 2030 roku wzrosnąć do 76,6 proc. PKB.
Różnica wynika z odmiennego zakresu zobowiązań uwzględnianych w krajowej i unijnej metodologii. Dlatego przekroczenie unijnej wartości referencyjnej 60 proc. nie jest tym samym co przekroczenie konstytucyjnego limitu odnoszącego się do państwowego długu publicznego.
Rząd zakłada dalsze finansowanie części zobowiązań obligacjami
Strategia przewiduje również, że w latach 2027-2030 obsługa i wykup obligacji wyemitowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 oraz przez Polski Fundusz Rozwoju w ramach Tarczy Finansowej będą finansowane ze środków funduszu pozyskiwanych poprzez emisję obligacji.
Rząd podkreśla, że głównym źródłem finansowania potrzeb pożyczkowych państwa ma pozostać rynek krajowy. Udział długu Skarbu Państwa denominowanego w walutach obcych ma być natomiast utrzymywany poniżej 25 proc.
Czytaj też:
Inflacja znów w górę. Nowe dane o tempie wzrostu cen Czytaj też:
Jest projekt budżetu na 2027 rok. Astronomiczne wydatki i deficyt