Przedstawiciele organizacji sektora rolno-spożywczego na wspólnej konferencji prasowej zaapelowali do rządu o wprowadzenie dwuletniego moratorium legislacyjnego na nowe regulacje, które mogą zwiększać koszty funkcjonowania rolnictwa i przemysłu spożywczego. W ocenie branży stabilność otoczenia prawnego jest dziś kluczowa dla utrzymania konkurencyjności polskiej żywności oraz bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Jak wskazali, celem moratorium jest zapewnienie stabilności otoczenia prawnego, umożliwienie sektorowi skutecznej adaptacji do obowiązujących regulacji oraz wzmocnienie konkurencyjności polskiej żywności na rynku krajowym i międzynarodowym.
– Sektor rolno-spożywczy pozostaje jednym z filarów polskiej gospodarki – odpowiada za ponad 19 proc. wartości produkcji sprzedanej całego przemysłu. Jego znaczenie wykracza jednak daleko poza sam wymiar ekonomiczny. To sektor strategiczny, który decyduje zarówno o bezpieczeństwie żywnościowym kraju, jak i o pozycji eksportowej Polski na rynkach międzynarodowych. Obecna bardzo niestabilna sytuacja geopolityczna i gospodarcza wymaga, aby zapewnić temu sektorowi jak najbardziej stabilne warunki funkcjonowania – podkreślił dr Andrzej Gantner, wiceprezes zarządu i dyrektor generalny Polskiej Federacji Producentów Żywności.
Podczas konferencji podkreślono, że ostatnie lata przyniosły kumulację nowych obowiązków regulacyjnych, obejmujących jednocześnie wymogi środowiskowe, fiskalne, technologiczne i sprawozdawcze. Jak mówiono, brak koordynacji pomiędzy kolejnymi projektami ustaw powoduje narastanie kosztów stałych przedsiębiorstw, ogranicza zdolność inwestycyjną oraz utrudnia długofalowe planowanie działalności.
– Wprowadzenie dwuletniego moratorium legislacyjnego pozwoliłoby przede wszystkim ustabilizować otoczenie prawne, w którym funkcjonują producenci żywności. Dziś rolnicy i przedsiębiorcy potrzebują przewidywalności, aby móc planować inwestycje i rozwój gospodarstw. Ograniczenie nadtranspozycji przepisów unijnych oraz wstrzymanie nowych regulacji zwiększających koszty działalności i obciążenia administracyjne jest niezbędne, by utrzymać konkurencyjność polskiego rolnictwa i przetwórstwa, a w szczególności sektora mleczarskiego – powiedziała Agnieszka Maliszewska, prezes zarządu Polskiej Izby Mleka.
Niekorzystne zmiany w przepisach
Sygnatariusze podkreślili, że moratorium powinno objąć wszelkie nowe regulacje, w odniesieniu do których nie osiągnięto szerokiego konsensusu ani akceptacji ze strony sektora rolno-spożywczego.
Negatywny wpływ nadmiernych regulacji nabiera szczególnego znaczenia w kontekście zawieranych umów handlowych, które – liberalizując handel – zwiększają presję cenową na europejskich producentów. Podobne ryzyka, jak w przypadku oprotestowanej przez polski rząd umowy UE–Mercosur, wiążą się m.in. z negocjacjami i wdrożeniem umowy UE–Meksyk oraz ze zmianami w relacjach handlowych z Ukrainą.
"Nadmierna zmienność prawa uderza również w innowacyjność sektora, ponieważ przedsiębiorcy nie mają pewności, czy wdrożone rozwiązania nie zostaną w krótkim czasie objęte dodatkowymi obciążeniami lub zakazami" – czytamy w apelu.
Podczas konferencji przedstawiciele sektora zwrócili również uwagę na szereg projektów legislacyjnych, które w ich ocenie mogą negatywnie wpłynąć na funkcjonowanie sektora rolno-spożywczego. Wśród nich wskazywano m.in. na projekt zmian w przepisach dotyczących udostępniania informacji o środowisku (UD224), który może wydłużyć procedury administracyjne związane z inwestycjami w produkcji zwierzęcej, projekt systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta dla opakowań (UC100/ROP), budzący obawy o znaczący wzrost kosztów dla producentów żywności, a także planowane zmiany w przepisach dotyczących zdrowia publicznego i podatków, które mogą zwiększyć obciążenia dla krajowego przemysłu przetwórczego.
Chodzi m.in. o projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz niektórych innych ustaw (UD213), który – w efekcie proponowanych ograniczeń dotyczących alternatywnych wyrobów nikotynowych – może doprowadzić do likwidacji uprawy tytoniu w Polsce. "Polska jest liderem produkcji tytoniu w UE, a nadregulacja tego sektora jest ryzykowna również z punktu widzenia budżetu państwa – legalnie działająca branża tytoniowa odprowadza niemal 40 mld zł rocznie z tytułu wszystkich podatków" – wskazano.
W apelu zwrócono także uwagę na projekt ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (UD 147) oraz poselskie projekty ustaw (druki nr 2007 i 2010), które uderzą w sektor rolny i rynek napojów alkoholowych, w tym lokalnych producentów alkoholi. Chodzi o projekty autorstwa Lewicy i Polski 2050. W obu przypadkach znalazły się bowiem zapisy uderzające w przedsiębiorców. Projekt Lewicy całkowicie zakazuje reklamy wszystkich napojów alkoholowych, w tym piwa, oraz zakazuje sprzedaży alkoholu na stacjach paliw i w godzinach nocnych na terenie całego kraju. Drugi projekt, przygotowany przez posłów Polski 2050, również całkowicie zakazuje reklamy alkoholu, a ponadto przyznaje gminom większe uprawnienia do wprowadzania godzinowego zakazu sprzedaży alkoholu i podnosi opłaty za uzyskanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Jednak wśród projektów "zaszyto" zastanawiające zapisy, np. ten, który eliminuje całą kategorię piwa ze sprzedaży w małych sklepach, albo zwalczające piwa bezalkoholowe.
W połowie lutego Związek Browarów Polskich, podczas konferencji prasowej, poinformował, że rok 2025 był dla piwowarstwa najtrudniejszy od ponad 20 lat. Sprzedaż piwa spadła o 5,5 proc. ilościowo i 4,1 proc. wartościowo, a trend spadkowy utrzymuje się nieprzerwanie od 2019 r. – z łącznym ubytkiem przekraczającym 5 mln hektolitrów.
Dodatkowo branża zmaga się z rosnącą akcyzą (wzrost o blisko 47 proc. od 2019 r.), kosztami systemu kaucyjnego i ryzykiem nowych obciążeń podatkowych. W tym momencie – jak wskazują przedstawiciele sektora – pojawiają się projekty ustaw przewidujące całkowity zakaz reklamy piwa, ograniczenia sprzedaży oraz objęcie restrykcjami nawet produktów bezalkoholowych 0,0 proc. W ocenie związkowców i przedstawicieli branży to kumulacja czynników, która może doprowadzić do dalszych zamknięć browarów i redukcji zatrudnienia. Tym bardziej że – jak podnoszą – dyskusja koncentruje się na piwie, podczas gdy problem leży jednak w sprzedaży wysokoprocentowych alkoholi.
Problemy branży rolno-spożywczej
– Sektor rolno-spożywczy działa dziś pod ogromną presją wydarzeń globalnych. Wojna na Bliskim Wschodzie, trwający konflikt na Ukrainie oraz kolejne umowy handlowe negocjowane przez Komisję Europejską – w tym szczególnie Mercosur – powodują dużą niepewność i utrudniają planowanie działalności gospodarczej. W takiej sytuacji dokładanie sektorowi dodatkowej presji regulacyjnej na poziomie krajowym jest po prostu niepotrzebne. Dziś rolnictwo potrzebuje przede wszystkim stabilności i przewidywalnych warunków prowadzenia biznesu – mówił Jacek Zarzecki, wiceprzewodniczący Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny.
Zdaniem organizacji branżowych wprowadzanie tych zmian w krótkim czasie i bez odpowiednich okresów dostosowawczych może prowadzić do wzrostu kosztów działalności, zwiększenia obciążeń administracyjnych oraz ograniczenia inwestycji w sektorze produkcji żywności.
– Wdrażanie kolejnych regulacji w krótkim czasie, bez odpowiedniego ich przygotowania, okresów przejściowych i możliwości dostosowania się przedsiębiorstw, zwiększa ryzyko prowadzenia działalności w sektorze produkcji żywności. W praktyce oznacza to ograniczanie inwestycji, spadek konkurencyjności polskich produktów na rynkach zagranicznych oraz realne ryzyko wzrostu cen żywności – podkreślił dr Witold Choiński, prezes zarządu Związku POLSKIE MIĘSO.
Podkreślono także, że nadmierne obciążenia regulacyjne mogą prowadzić do niezamierzonych skutków, takich jak rozwój szarej strefy, wzrost importu żywności spoza Unii Europejskiej czy przenoszenie części produkcji do krajów o niższych kosztach regulacyjnych.
– Najbardziej dotkliwe skutki nadmiernej i często nieskoordynowanej legislacji odczuwają małe i średnie przedsiębiorstwa oraz gospodarstwa rolne. Nie dysponują one zasobami pozwalającymi w krótkim czasie dostosowywać się do stale zmieniających się przepisów. W praktyce prowadzi to do ograniczania działalności, wstrzymywania inwestycji modernizacyjnych i osłabienia potencjału rozwojowego całej branży – powiedział Dariusz Goszczyński, Prezes Zarządu Krajowej Rady Drobiarstwa – Izby Gospodarczej.
Wyjątki mogłyby dotyczyć jedynie regulacji związanych bezpośrednio z bezpieczeństwem żywnościowym oraz zobowiązaniami wynikającymi z prawa Unii Europejskiej, przy zachowaniu zasady „UE+0”. Jej stosowanie oznacza powstrzymanie się od wprowadzania bardziej restrykcyjnych krajowych przepisów, niż wymagają tego regulacje unijne. Takie podejście pozwoliłoby uniknąć nadmiernego obciążania krajowych producentów dodatkowymi wymogami administracyjnymi i kosztami, a tym samym zachować równe warunki konkurencji na jednolitym rynku UE. Jednocześnie wszelkie działania legislacyjne w tym zakresie powinny być oparte na szerokim konsensusie z organizacjami reprezentującymi sektor.
"Warto podkreślić, że sektor rolno-spożywczy jest istotnym płatnikiem podatków i danin publicznych, a jego kondycja ma bezpośredni wpływ na budżet państwa. Nadmierne obciążenia fiskalne mogą prowadzić do spadku produkcji, redukcji zatrudnienia oraz ograniczenia wpływów podatkowych. Stabilne otoczenie regulacyjne leży zatem nie tylko w interesie przedsiębiorców, lecz także finansów publicznych i całej gospodarki. Oczekujemy, że moratorium pozwoli ograniczyć ryzyko destabilizacji sektora. Jednocześnie wnosimy o przygotowanie „tarczy ochronnej” przed skutkami otwarcia rynku na produkty spoza UE oraz o uproszczenie procedur administracyjnych, co przyniesie pozytywne efekty dla budżetu państwa i polskiej gospodarki" – czytamy w apelu.
Organizacje sektora rolno-spożywczego apelują do władz państwowych o pilne podjęcie działań na rzecz wprowadzenia moratorium legislacyjnego. Zdaniem przedstawicieli sektora stabilne i przewidywalne prawo jest ważne dla utrzymania bezpieczeństwa żywnościowego kraju, dalszego rozwoju eksportu oraz zachowania silnej pozycji polskiej żywności na rynkach międzynarodowych.
Pod apelem podpisało się kilkadziesiąt organizacji:
• Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców
• Polska Izba Mleka
• Polska Platforma Zrównoważonej Wołowiny
• Związek POLSKIE MIĘSO
• Krajowa Rada Drobiarstwa – Izba Gospodarcza
• Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych
• Krajowa Rada Izb Rolniczych
• Federacja Przedsiębiorców Polskich
• Związek Przedsiębiorców i Pracodawców
• Federacja Gospodarki Żywnościowej RP
• Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka
• Polskie Zrzeszenie Producentów Bydła Mięsnego
• Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego
• Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego – Browary Polskie
• Unia Producentów i Pracodawców Przemysłu Mięsnego UPEMI
• Krajowa Izba Gospodarcza– Komitet Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej
• Ogólnopolski Związek Producentów Drobiu „Poldrób”
• Krajowa Izba Producentów Drobiu i Pasz
• Polska Izba Nasienna
• Polska Izba Produktu Regionalnego i Lokalnego
• Ogólnopolski Związek Plantatorów Tytoniu w Grudziądzu
• Okręgowy Związek Plantatorów Tytoniu w Augustowie
• Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej "POLSUS"
• Krajowy Związek Pracodawców – Producentów Trzody Chlewnej „POLPIG”
• Polski Związek Ogrodniczy
• Polski Związek Producentów Ziemniaków i Nasion Rolniczych
• Polski Związek Producentów Roślin Zbożowych
• Związek Producentów Cukru
• Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy
• Krajowe Zrzeszenie Producentów Rzepaku i Roślin Białkowych
• Polskie Forum Wieprzowiny
• Polskie Stowarzyszenie Obsługi Rolnictwa POLSOR
• Polskie Stowarzyszenie Producentów Wyrobów Czekoladowych i Cukierniczych POLBISCO
• Stowarzyszenie Regionalnych Browarów Polskich
• Stowarzyszenie „Agrointegracja”
• Stowarzyszenie Branży Grzybów Uprawnych
• Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków
Czytaj też:
Solidarność Ziemi Radomskiej publikuje "Alert" i reaguje na skandal w Radomiu