Część z nich krytykuje pomysł finansowania bezpieczeństwa w oparciu o środki Narodowego Banku Polskiego, inni oceniają go jako krok w stronę większej suwerenności.
Alternatywa dla europejskiej pożyczki
Prezydent zapowiedział w środę projekt określany jako "SAFE zero procent", który miałby stanowić alternatywę dla europejskiego programu pożyczkowego przeznaczonego na finansowanie bezpieczeństwa. Według przedstawionej koncepcji środki na obronność miałyby pochodzić z mechanizmu powiązanego z Narodowym Bankiem Polskim i nie wiązałyby się z odsetkami ani wieloletnim zadłużeniem.
Do sprawy odniósł się w mediach społecznościowych m.in. minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz. Szef MON podkreślił, że unijny program SAFE zapewnia szybkie finansowanie modernizacji sił zbrojnych. "Program SAFE daje najszybsze i konkretne środki na modernizację polskiej armii dlatego wojskowi, przemysł zbrojeniowy oraz wszyscy, którym na sercu leży wzmocnienie siły naszej armii apelują i liczą na podpis pod ustawą przez @prezydentpl" – napisał na platformie X.
Kosiniak-Kamysz zaznaczył jednak, że ewentualne nowe instrumenty finansowania mogłyby być dodatkowym wsparciem dla armii. "Jeśli jednak pojawią się kolejne instrumenty finansowania armii, Wojsko Polskie tylko na tym zyska. Nie jako alternatywa dla SAFE, ale dodatkowe środki wzmacniające bezpieczeństwo" – dodał.
Błaszczak: to suwerenna alternatywa
Propozycję prezydenta poparł natomiast były minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak. W jego ocenie projekt oznacza większą niezależność Polski w finansowaniu bezpieczeństwa. "Po pierwsze Polska, po pierwsze Polacy! Świetna inicjatywa prezydenta @NawrockiKn i prezesa Adama Glapińskiego. Polski SAFE 0 proc., czyli współpraca z NBP przy wzmacnianiu armii oznacza suwerenne Wojsko Polskie i uniezależnienie od szkodliwych unijnych pożyczek" – napisał na X.
Krytycznie do pomysłu odniosła się senator Magdalena Biejat. W jej ocenie opieranie finansowania obronności na zyskach Narodowego Banku Polskiego jest problematyczne. "No, jeśli Prezydent chce opierać naszą obronność na zyskach NBP, to gratuluję. 95 proc. tych zysków już i tak trafia do budżetu państwa, o ile w ogóle są. W 2024 roku NBP odnotował 13 mld straty. Dziwię się, że pan Prezydent dał się wypuścić na tę minę" – napisała na platformie X.
Do propozycji prezydenta odniosła się na antenie Polsat News również wiceminister ds. europejskich Magdalena Sobkowiak-Czarnecka. W jej ocenie inicjatywa nie powinna zastępować unijnego programu SAFE, lecz ewentualnie go uzupełniać. – Absolutnie nie widzę tego jako alternatywy, tylko jako uzupełnienie – powiedziała. Jak zaznaczyła, ewentualne weto prezydenta wobec ustawy wdrażającej SAFE mogłoby wstrzymać finansowanie inwestycji nie tylko dla wojska, lecz także dla innych służb. – Weto przy tej ustawie oznacza, że nie będzie pieniędzy na Straż Graniczną, policję, Służbę Ochrony Państwa i projekty infrastrukturalne – wskazała. Sobkowiak-Czarnecka podkreśliła również, że mechanizm SAFE jest już gotowy do uruchomienia. – Mechanizm SAFE leży na stole tu i teraz. Wystarczy jeden podpis i ruszamy z całym procesem – dodała. Według wiceminister rozwiązania proponowane przez prezydenta i unijny program mogłyby funkcjonować równolegle. – To są dwa kompatybilne systemy – oceniła.
Prezydent Karol Nawrocki zapowiedział, że ma jeszcze kilka tygodni na podjęcie decyzji w sprawie ustawy wdrażającej europejski program SAFE. Jednocześnie Kancelaria Prezydenta ma zaprosić rząd do rozmów na temat przedstawionej polskiej alternatywy finansowania bezpieczeństwa.
Czytaj też:
"SAFE zero procent". Nawrocki proponuje polską alternatywę dla unijnej pożyczkiCzytaj też:
"Ocieranie się o zdradę narodową". Komorowski ostrzega Nawrockiego